Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

acizləşdirmə

acizləşdişrmək [a:cizdəşdirməx'] feil

Acizləşməsinə səbəb olmaq, aciz etmək. □ Get-gedə anlayırsan ki, o təsəlliverici sözlərin arxasında səni ruhdan salıb acizləşdirmək niyyəti dururmuş.

acizləşmə

acizləşmək [a:cizdəşməx'] feil

Getdikcə aciz olmaq, bacarığını, iqtidarını itirmək, daha əlindən iş gəlməmək. □ Qoca artıq çox acizləşmişdi, əlindən heç nə gəlmirdi.

acizlik [a:cizdix'] isim

Bacarıqsızlıq, iqtidarsızlıq, zəiflik, cəsarətsizlik, qətiyyətsizlik. □ Gərək düşmənin qabağında acizlik göstərməyəsən.

acqarına [ajqarna]

aclıq [ajdıx] 

1. Yeməyə ehtiyac hissi; uzun müddət doyunca yeməmə. □ Afrikanı bürüyən aclıq bütün dünyanın diqqət mərkəzindədir.

2. Məhsulsuzluq və ya başqa bir ictimai fəlakət nəticəsində əmələ gələn qıtlıq, ərzaq yoxluğu. □ Aclıqda darı çörəyi halvadan şirin olur.

3. Məcazi mənada: ümumiyyətlə, qıtlıq, hər hansı istehlak şeylərinin azlığı, çatışmaması, tapılmaması. □ Əmtəə aclığı.

4. Dialekt. Təzə taxıldan birinci dəfə üyüdülən un, döyülən xırman.

acma

acmaq [ajmax] feil

Aclıq hiss etmək, yemək istəmək. □ Burnuma xörək qoxusu gələn kimi acıram.

ac-susuz [aj-susuz] zərf

Heç bir şey yemədən, acqarına, tamamilə ac halda. □ Qış o qədər sərt keçmişdi ki, kənd camaatı ac-susuz qalmışdı.

ac-yalavac [aj-yalavaç] isim

Heç bir şeyi, olmayan, yoxsul, dilənçi, səfil. □ Müharibələr zamanı insanlar ac-yalavac, dilənçi günündə yaşayırdılar.

açar [açar] isim

1. Qıfılı, kilidi açmaq və ya bağlamaq üçün alət. □ Qapı açarı. Siyirtmə açarı. Açar qıfıldan güclüdür.

2. Çilingərlikdə, cihazqayırmada detalları açmaq üçün istifadə olunan müxtəlif ölçülü alət. □ Elektrik açarı, qaz açarı.

3. Şifrlə mətn yazmaq və oxumaq üçün xüsusi hazırlanmış kodlar, işarələr sistemi. □ Şifrin açarını tapmaq.

4. Məcazi mənada: müxtəlif problem və məsələlərin həlli yolu. □ Problemin açarını tapmaq.

5. Ədəbiyyatşünaslıq. Dilçilik. Sifət kimi: Mətnin məzmununu, mahiyyətini qabarıq açan, ifadə edən (söz və söz birləşmələri haqqında). □ Açar söz.

6. Musiqi. Not sətirlərinin əvvəlində notların mənasını müəyyən edən işarə. □ Skripka açarı.

7. İdman. Güləşdə tətbiq edilən fənd.

açarçı [açarçı] isim

1. Açar qayıran, qıfıl, açar ustası, çilingər. □ Əmim lap çoxdan açarçı işləyir.

2. Mədənlərdə və s-də mexanizmləri bağlayan fəhlə. □ Qardaşım artıq mədəndə açarçı vəzifəsində işləyir.

3. Həbsxana qapılarının açarlarını saxlayan, onları açıb bağlayan xidmətçi.

açarçılıq [açarçılıx] isim

Açarçı sənəti, işi.

açardili [açardili] isim

Açarın qıfılı açmaq üçün işlədilən hissəsi.