Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

ziddiyyətlilik [ziddiyətdilix'] isim

Ziddiyyət olan hal, vəziyyət.

ziddiyyətsiz [ziddiyətsiz] sifət

Heç bir ziddiyyət, əkslik, uyğunsuzluq olmayan. □ Ziddiyyətsiz cəmiyyət.

ziddiyyətsizlik [ziddiyətsizdix'] isim

Ziddiyyət olmadığı hal, vəziyyət.

zidlik [zidlix'] isim

1. Zidd olma, əleyhinə olma, əkslik, təzad. □ Tərəqqiyə zidlik.
2. Ədavət, düşmənçilik. □ Aralarında zidlik var.

zifaf [zifaf] isim ərəb

Oğlanın (bəyin) qızla ilk görüşü. □ İki gün əvvəl Münəvvərin zifafına dəvət olunmuş xanımlar yavaş-yavaş gəlib yuxarı başa keçirdilər. (M.S.Ordubadi).

zift [zift] isim ərəb

1. Şam ağacından, mədən kömüründən çıxan və odda əriyən qara,qatı maddə; qatran.
2. Məcazi mənada: çox qara şey haqqında. □ Zift kimi qara qurum.

ziftləmə

ziftləmək [ziftdəməx'] feil

Zift sürtmək, zift vurmaq, ziftlə qapamaq.

ziftlənmə

ziftlənmək [ziftdəmməx'] feil

Zift sürtülmək, zift vurulmaq, ziftlə qapadılmaq.

ziftli [ziftdi] sifət

1. Zift sürtülmüş, zift vurulmuş; ziftə bulaşmış; qatranlı.
2. Tərkibində zift olan.

zihəyat [zihəyat] isim ərəb

Canlı. □ Nə bir işıq görünür, nə də bir zihəyat səsi eşidilirdi. (C.Cabbarlı).

zikr [zikr] isim ərəb

1. Arxaizm. Anma, yad etmə, xatirə gətirmə, xatırlama, adını çəkmə, adını söyləmə.
2. İlahiyyat. Təsbeh çevirə-çevirə dua etmə, Allahın adlarını vəsifətlərini bir-birinin ardınca söyləyib təkrar etmə, vird etmə.
3. Bütün fikir, bütün düşüncə, bütün xəyal (bu mənada adətən “fikir-zikir” şəklində işlənir). □ Yastığım yəhər oldu; Yatmadım səhər oldu; Fikrim-zikrim sən oldun; Yediyim zəhər oldu. (Bayatı).

ziqiymət [ziqiymət] sifət ərəb

Arxaizm. Qiymətli, çox qiymətli, bahalı. □ Atamdan mənə çox ziqiymət kitablar keçibdir. (Ə.Haqverdiyev).

zil¹ [zil] isim fars

1. Musiqi. Musiqi alətlərinin ən yüksək tonu.
2. Sifət kimi: beyindən gələn ən yüksək və nazik (səs haqqında). □ Zil səs.
3. Arxaizm. Zəng. □ ..onları qürur ilə dinlədikdən sonra, masa üzərindəki zili basdı. (A.Şaiq).

zil² [zil] ədat

Tünd, lap, çox, tamamilə (adətən “qara” və “qaranlıq” sözlərinin əvvəlində işlənib, onların mənalarını şiddətləndirir). □ Zil qara saçlar.

zil³ [zil] isim

Quş ifrazatı, quş peyini. □ Tarlaları quş zili ilə gübrələmək.