Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

zəmanə [zəma:nə] isim ərəb

1. Dövr, zaman. □ Zəmanə dəyişdikcə, adamlar da dəyişir.
2. İndiki zaman, hazırkı vaxt, müasir həyat. □ Zəmanə adamı deyil.
3. Bəxt, tale, fələk mənasında. □ Zəmanə saldı əcəb möhlətü məlalə məni. (X.Natəvan).

zəmanət [zəma:nət] isim ərəb

1. Zaminlik, zamin olma. □ ..Balaş, sizin təməs-sükün vaxtı dünən qurtarmışdır. Çünki mənzəmanət vermişəm. (C.Cabbarlı).
2. Bir şəxs haqqında verilən yaxşı rəy. □ Bu zəmanəti kim vermişdi?

zəmanətçi [zəma:nətçi] isim

Zəmanət verən adam, zamin olan adam; zamin.

zəmanətkar [zəma:nətkar]

zəmi [zəmi] isim fars

Əkin yeri, tarla. □ Altı bulaq, içərlər; Üstü zəmi, biçərlər. "Qoyun" (Tapmaca).

zəmin [zəmin] isim fars

1. Klassik ədəbiyyatda yer, torpaq mənalarında işlənmişdir. □ Əhli-zəmanə qanına çox təşnədir, zəmin; Qanın kimin tökərsə fələk, ol zaman içər. (M.Füzuli).
2. Üzərində şəkil, naxış salınan əsas rəng, ton, yer; fon.
3. Məcazi mənada: bir şeyin, hadisənin cərəyan etdiyi əsas şərait, mühit, vəziyyət, imkan. □ Zənən çox olan evdə günaha zəmin də çox olar. (Atalar sözü).

zəminə [zəmi:nə] isim

Məcazi mənada: bir şeyin, hadisənin cərəyan etdiyi əsas şərait, mühit, vəziyyət, imkan. □ ..Məruzəm üzərində çıxışda bulunan natiqlərə verəcəyim cavab üçün zəminə düşünürdüm. (S.Hüseyn).

zəminəsiz [zəmi:nəsiz] sifət

Heç bir zəmini, əsası olmayan, əsassız, zəminədən məhrum.

zəmir [zəmir] isim ərəb

Dilçilik. Arxaizm. Qrammatikada əvəzliyin adı.

zəmisiçanı [zəmisiçanı] isim

Zoologiya. Taxılların arasında yaşayıb, onlara ziyan verən gəmirici (siçan).

zəmmə [zəmmə] isim ərəb

Ərəb əlifbasında “ü” saitini əvəz edən və hərfin üstündə qoyulan işarəsinin adı; piş.

zəm-zəm [zəm-zəm] isim ərəb

Məkkənin yanında olub, suyu dindar müsəlmanlar tərəfindən müqəddəs sayılan bir quyunun adı (klassik şeirdə təmizlik, paklıq, saflıq, duruluq rəmzi kimi işlənir). □ Köysünə vuran həcər kimi daş; Zəm-zəm kimi gözdən axıdan yaş. (M.Füzuli).

zənbərək [zəmbərəx'] isim fars

1. Arxaizm. Adətən dəvə üstündə gəzdirilən kiçik top. □ ..Arxadakı dəvədə bir zənbərək topu da vardı. (Y.V.Çəmənzəminli).
2. Metal yay.

zənbərəkçi [zəmbərəx'çi] isim

Arxaizm. Zənbərək atan, zənbərək topuna xidmət edən. □ Birinci güllə zənbərəkçini aşırıb dəvədən saldı. (Y.V.Çəmənzəminli).

zənbil [zəmbil] isim ərəb

İçinə şey qoymaq üçün küləşdən, qarğıdan, çubuqdan və s.-dən hörülmüş qab. □ ..kanalın yaxınlığında zənbilini yerə buraxıb bir daş üstündə oturdu. (S.Hüseyn).