Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

zəbt [zəbt] isim ərəb

1. Silah gücü ilə, zorla tutma, ələ keçirmə, hakimiyyəti altına alma, ixtiyarına alma; sahiblənmə, yiyələnmə. □ Qalanın zəbti.
2. Məcazi mənada: özünə tabe etmək, yiyələnmək. □ Təbiəti zəbt edib almağın zamanıdır; Kainata zəlzələ salmağın zamanıdır. (M.Müşfiq).

zəbtiyyə [zəbtiyə] isim ərəb

Arxaizm. Polis nəfəri. □ ..Bu, bir əsgərə jemper satmış, zəbtiyyələr yaxalamışlar. (H.Nəzərli).

zəbt-rəbt [zəbt-rəbt] isim ərəb

Arxaizm. Asayiş, intizam, nizam, qayda.

zəbun [zəbun] sifət fars

1. Klassik ədəbiyyatda zəif, qüvvətsiz, cansız, aciz, düşkün mənalarında işlənmişdir. □ ..Dərd çox, həmdərd yox, düşmən qəvi, tale zəbun. (M.Füzuli).
2. Klassik ədəbiyyatda əsir, giriftar mənalarında işlənmişdir.

zəbunluq [zəbunnux] isim

Zəiflik, qüvvətsizlik, cansızlıq, acizlik, düşkünlük. □ Aslanın qızarmış gözlərində olan məhzunluq və zəbunluq əlaməti Hacını da qəmgin edirdi. (C.Cabbarlı).

Zəbur [zəbur] isim ərəb

İlahiyyat. Dini əsatirə görə, Allah tərəfindən Davud peyğəmbərə göndərilən kitab. □ Zəbur səmavi kitablardan biridir.

zədə [zədə] isim fars

1. Toxunmaq, yaxud bərk bir şey dəymək nəticəsində bir şeydə əmələ gələn əzik yeri, qopuq, qəlpə, çatdaq və s. □ Bu stəkanın zədəsi var.
2. Meyvələrdə qurd dəymə, yaxud dolu və s.-dən əmələ gələn xəsar. □ Meyvənin zədəsi var.
3. Xarici təsir nəticəsində orqanizmin bir yerində toxumanın əzilməsi, ziyan görməsi; kontuziya. □ Kənd təsərrüfat işlərində müşahidə olunan zədələr cürbəcür olur.

Qeyd: ..zədə. Bəzi mürəkkəb sözlərin “vurulmuş, uğramış, düçar olmuş, giriftar olmuş” mənalarını bildirən ikinci tərkib hissəsi; məs.: qəmzədə, müsibətzədə, fəlakətzədə....

zədələmə

zədələmək [zədələməx'] feil

Toxunaraq və ya toxunduraraq zədə vurmaq, xarab etmək, şikəst etmək, yaralamaq, əzmək, çatlatmaq və s. □ Əvvəl bir ox ilə heyvanın başını zədələmişdi. (Mir Cəlal).

zədələndirmə

zədələndirmək [zədələndirməx'] feil

“Zədələnmək” feilinin icbar növü.

zədələnmə

zədələnmək [zədələmməx'] feil

Bir şeyə toxunmaq və ya bir şey dəymək nəticəsində bir yeri əzilmək, zədə dəymək, zədə əmələ gəlmək, yaralanmaq, şikəst olmaq. □ Doludan almalar ağacda zədələndi.

zədəli [zədəli] sifət

1. Zədəsi olan, zədə dəymiş; əzik. □ Zədəli yer.
2. Məcazi mənada: yaralı. □ Bu əllər yad əlidi; Köməyim dad əlidi; Gedirsən, tez qayıt gəl; Ürəyim zədəlidi. (Bayatı).

zədəlilik [zədəlilix'] isim

Zədəli şeyin hal və keyfiyyəti.