Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

xaşxaşgülü [xaşxaşgülü] isim

Botanika. Qızılı və ya ağ çiçəkləri olan kol-bitki.

xaşxaşlıq [xaşxaşlıx] isim

Xaşxaş əkilmiş yer.

xata [xata] isim ərəb

1. Səhv, yanlışlıq, qələt; qəbahət, qüsur, günah, yanılma, istənilmədən edilən səhv. □ Kiçikdən xata, böyükdən əta. (Atalar sözü).
2. Qorxu, təhlükə, xətər ehtimalı; qorxulu, təhlükəli, faciə ilə nəticələnə bilən iş, hərəkət, əməl; qorxu, təhlükə. □ Bu xatadan sovuşsam, çarmıxa çəksələr də; Ağzımı kilidlərəm, danışmaram bir daha. (B.Vahabzadə).

xata-bala [xata-bala] isim

1. Xata, qorxu, təhlükə; xətərli, təhlükəli iş. □ Xata-baladan uzaq olmaq.
2. Dərd, bəla, müsibət, bədbəxtlik. □ Xata-bala gələndə birdən gəlir.

xata-balaçı [xata-balaçı] isim

Xata törədən, başqasına əziyyət verən; şuluq, nadinc. □ Çox xata-balaçı uşaqdır.

xata-balalı [xata-balalı] sifət

1. Təhlükəli, xətərli, xatalı, qorxulu, xata ilə bağlı olan. □ Xata-balalı iş. Xata-balalı adam.
2. Məcazi mənada: ağır, məşəqqətli, əziyyətli, müsibətli, bəlalı. □ Xata-balalı günlər.

xatakar [xata:kar] sifət ərəb/fars

1. Gözlənilmədən xata törədən, xata törədə bilən, əlindən xata gələ bilən, zərərli, qorxulu, xain. □ Xatakar adam.
2. Məcazi mənada: qorxulu, təhlükəli, xətərli. □ Xatakar yerdir.
3. İsim kimi: xata törədən, xata törədə bilən. □ Məni bu xatakarın əlindən qurtar.

xatakarlıq [xatakarrıx] isim

Xatalı, təhlükəli iş, pis əməl, başqalarına zərər verən işlər. □ Heç xatakarlıq bilməz. Dinc adamın atı da dinc olar. (B.Talıblı).

xatalı [xata:lı] sifət

Xata gətirən, qorxu törədən, təhlükəli, xətərli, nəticəsi qorxulu. □ Xatalı insan.

xatasız [xata:sız] sifət

1. Qorxusuz, təhlükəsiz, xətərsiz. □ Xatasız günlər.
2. Zərf kimi: təhlükəsiz. □ Bu işdən xatasız qurtarmaq.
3. Günahsız, təqsirsiz, nöqsansız. □ Xatasız adam olmaz.

xatəm¹ [xa:təm] isim ərəb

1. Arxaizm. Üzük.

Barmağında xatəm, belində kəmər,

Telində güşvarə, düymə tamam zər. (Q.Zakir)

2. Arxaizm. Möhür, damğa.

xatəm² [xa:təm] isim ərəb

Sonuncu, axırıncı, ən sonuncu.

xatın [xatın] isim

Qadın, xanım. □ Ağam bir xatın aldı; Davanı satın aldı. (Atalar sözü).

xatınbarmağı [xatınbarmağı]

xatını [xatını] isim

İri giləli, şirəli üzüm növü. □ Xatını üzümləri səbətə yığmaq.

xatırladılma [xatırladılma]