Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

vəd [vəd] isim ərəb

Bir işi yerinə yetirmək üçün qabaqcadan söz vermə, öhdəyə götürmə. □ ...İyirmi put, onu da yəhudilər aparsınlar ki, mənim vədim xilaf olmasın. (M.F.Axundzadə).

vədə [və:də] isim ərəb

1. Bir iş üçün qabaqcadan təyin olunan vaxt, müddət. □ Vədəsi çatmaq. Vədəsi qurtarmaq.

2. Bir işi təxir etmək üçün təyin olunan vaxt, möhlət. □ 6 ay vədə verdi.

3. Ümumiyyətlə, vaxt, zaman, çağ. □ Könül həsrət, can müntəzir, göz yolda; Ömr azaldı, vədə keçdi san ilə. (M.V.Vidadi).

4. Bir işi yerinə yetirmək üçün qabaqcadan söz vermə, öhdəyə götürmə. □ Hər zaman Zeynal onu ... quru və boş vədələr ilə dolandırırdı. (S.Hüseyn).

vədəxilaf [və:dəxilaf] sifət ərəb

Vədəsinə əməl etməyən, söz verib vaxtında yerinə yetirməyən, boynuna götürdüyü işi vaxtında görməyən.

vədəxilaflıq [və:dəxilaflıx] isim

Söz verib vaxtında yerinə yetirməmə, boynuna götürdüyü işi vaxtında görməmə; vədəsinə xilaf çıxma.

vədələşmə

vədələşmək [və:dələşməx'] feil

Görüşmək üçün aralarında sözləşmək, vaxt təyin etmək, bir-birinə söz vermək. □ Saat 3-də görüşməyə vədələşdilər. Yola düşmək vaxtını qabaqcadan vədələşdik.

vədəli [və:dəli] sifət

1. Müəyyən vaxtı və müddəti nəzərdə tutan; müddətli. □ Vədəli borc.

2. Bir yerə müəyyən vaxtda dəvət olunmuş, dəvətli. □ Mən bu axşam vədəliyəm.

vədəsiz [və:dəsiz] sifət

1. Müəyyən vaxtı, müddəti olmayan; müddəti, vaxtı təyin edilməmiş; müddətsiz, daimi. □ Vədəsiz pasport.

2. Vaxtı çatmadan, vaxtı çatmamış, vaxtından tez. □ Əzizim, o balıqnan; Dəryada o balıqnan; Bir vədəsiz yel əsdi; Yandıq biz obalıqnan. (Bayatı).

vəfa [vəfa] isim ərəb

1. Sözünün üstündə durma; borcunu, təəhhüdünü yerinə yetirməkdə möhkəmlik; səbat, etibar. □ Gördük bəyü bəyzadələrin yoxdu vəfası; Çox-çoxdu cəfası. (M.Ə.Sabir).

2. Məhəbbətdə sədaqət. □ Rəqib qılsa cəfa, mən vəfa, vəli şadam; Ki, yaxşı yaxşıya uğrar, yaman yamana yetər. (M.Füzuli).

vəfadar [vəfa:dar] sifət ərəb/fars

Vəfalı, dostluğunda sabit və sədaqətli olan, dostunu unutmayan. □ Ey dilbəri-dildarım, sənsən əbədi yarım; Vey yari-vəfadarım, didarına müştaqəm. (İ.Nəsimi).

vəfadarlıq [vəfadarrıx] isim

Vəfalılıq, dostluqda səbat və sədaqət. □ ...İnşallah, bundan sonra da sədaqət və vəfadarlığımızda paydar olarıq. (Y.V.Çəmənzəminli).

vəfalı [vəfa:lı] sifət

Dostluğunda, məhəbbətində sadiq, möhkəm, sabit, etibarlı, sədaqətli. □ Vəfalı yoldaş.

vəfalılıq [vəfa:lılıx] isim

Dostluqda, məhəbbətdə möhkəmlik, sabitlik; sədaqət, etibar.

vəfasız [vəfa:sız] sifət

1. Dostluqda, məhəbbətdə sabit və möhkəm olmayan; vəfası olmayan; sədaqətsiz, etibarsız. □ Nə qədr təndə canım var, işim fəğan olacaq; Vəfasız oldu mənə çünki yar, ağlayıram. Heyran xanım. Sevgi dildə şüar olsun! Vəfasıza çox ar olsun! (S.Vurğun).

2. Məcazi mənada: etibarsız, fani, müvəqqəti. □ Vəfasız dünyanın mehri gedir könlündən, aldanma. (İ.Nəsimi).

vəfasızlıq [vəfa:sızdıx] isim

1. Dostluqda, məhəbbətdə sədaqətsizlik, səbatsızlıq, etibarsızlıq. □ ...içərisindən xəbəri olmayan adamlar onun belə lal durmasını vəfasızlıq zənn etdilər. (S.S.Axundov).

2. Məcazi mənada: etibarsızlıq, fanilik, müvəqqətilik. □ Bəzən ... Rüstəm odsuz, közsüz yanır, ömrün vəfasızlığından şikayətlənirdi. (S.Rəhimov).