Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

hərəkətsizlik [hərəkətsizdix'] isim

1. Hərəkət olmadığı hal, vəziyyət, tərpənməzlik. □ Cismin hərəkətdə olması və hərəkətsizliyi bir-birinə əks olan iki haldır.
2. Məcazi mənada: lənglik, ağırlıq, tənbəllik, ətalət. □ ..Hərəkətsizlik harada qalmışdı. (S.S.Axundov).

hərəkətverici [hərəkətverici] sifət

1. Aparıcı, yönəldici, istiqamətverici; əsas, baş. □ Vətənpərvərlik quruluşumuzun hərəkətverici qüvvəsidir.
2. Elektrotexnika. Hərəkətə gətirən, hərəkəti idarə edən. □ Hərəkətverici çarx.

hərəm [hərəm] isim ərəb

1. Arxaizm. Arvad, zövcə. □ ..Zor ilə mənim hərəmimi aldılar, apardılar. (C.Cabbarlı).
2. Arxaizm. Hərəmxana qadınlarından hər biri. □ ..Şah Abbas öz sarayında gözəl-göyçək hərəmləri ilə eyş-işrətlə məşğuldur. (Ü.Hacıbəyov).
3. Arxaizm. Sarayda hərəmlərin yaşadığı otaqlar, bina.
4. Arxaizm. Müsəlman evlərində qadınlara məxsus hissə, otaqlar.

hərəmağası [hərəmağası] isim

Arxaizm. Hərəmxanada xidmət edən, oraya girib-çıxmağa ixtiyarı olan saray xidmətçisi.

hərəmbaşı [hərəmbaşı]

hərəmxana [hərəmxana] isim ərəb/fars

Arxaizm. Sarayda hərəmlərin yaşadığı otaqlar, bina. □ ..Əbdülhəmidin hərəmxanasında dörd yüzədək övrət və qız var imiş. (C.Məmmədquluzadə).

hərf [hərf] isim ərəb

1. Hər hansı bir dilin əlifbasında adətən müəyyən səsə uyğun gələn yazı işarəsi; əlifbanı təşkil edən işarələrdən hər biri. □ “B” hərfi. Kiçik hərf.
2. Məcazi mənada: bir şeyin mənasının, məzmununun əksinə olaraq onun xarici, formal cəhəti. □ Tərcümədə mətnin hərfini deyil, ruhunu verməyə çalışmaq lazımdır.

3. Söz, kəlam, kəlmə. □ Xoşuna getməyir şair könlümün; Onun hər yalançı hərfi, ey qadın! (S.Rüstəm).

hərfbəhərf [hərfbəhərf] zərf ərəb/fars

Hərfi-hərfinə, hərfiyyən, əslindəki kimi, eynən, hərf-hərf. □ Hərfbəhərf köçürmək.

hərf-hərf [hərf-hərf] zərf ərəb

Hərflərlə, hər hərfi ayrıca olaraq. □ Hərf-hərf diktə etmək.

hərfi [hərfi] sifət ərəb

Hərfi-hərfinə, hərfbəhərf. □ Hərfi tərcümə dilin qayda-qanunlarını pozur.

hərfi-hərfinə [hərfi-hərfinə] zərf

Heç bir şey artırıb-əskiltmədən, dəyişmədən, olduğu kimi, dəqiq. □ Gördüklərini hərfi-hərfinə danışmaq.

hərgah [hərgah] bağlayıcı fars

Xəbəri feilin şərt şəkli ilə ifadə olunan budaq cümləsini baş cümləyə bağlayan və şərti qüvvətləndirən – əgər. □ Hərgah vaxtın olsa, axşam bizə gəl.

hərgiz [hərgiz] zərf fars

Arxaizm. Əsla, qətiyyən, heç vaxt. □ ..Ağalar, özünüz bilirsiniz ki, mənim hərgiz ovdan əliboş qayıtdığım olmamışdır. (Ə.Məmmədxanlı).

hərgünkü [hərgünkü] sifət

Hər gün olan, hər gün baş verən; hər gün görülən. □ Hərgünkü işdir.

hərgünlük [hərgünnüx'] sifət

Hər gün işlədilən, zər gün geyilən, adi, gündəlik. □ Hərgünlük paltar.