Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

hərdəm [hərdəm] zərf fars

1. Hər nəfəsdə, hər an, hər dəqiqə, həmişə, daim. □ Söhbətində olan istər sazını; Mən çəkərəm hərdəm sənin nazını. (Sarı Aşıq).
2. Bəzən, hərdən, arabir, hərdənbir, gah-gah. □ Hərdəm bizə də gəl.

hərdəmxəyal [hərdəmxəyal] sifət fars/ərəb

1. Sabit fikri olmayan, tez-tez fikrini dəyişən. □ Hərdəmxəyal adam.
2. İsim kimi: sabit fikri olmayan, tez-tez fikrini dəyişən adam. □ ..Mir Cəlal bir az hərdəmxəyaldır. (Y.V.Çəmənzəminli).

hərdən [hərdən] zərf

Həmişə deyil, bəzən, arabir. □ Yorğa atın da hərdən büdrəməsi olur. (Atalar sözü).

hərdənbir [hərdənbir]

hərə [hərə] əvəzlik

1. Toplu halında olan adamlardan hər biri; hər kəs. □ Hərə bir tük versə, kosa saqqallı olar. (Atalar sözü).
2. Hərəsi şəklində – ayrı-ayrılıqda, hər biri. □ Əl beş barmaqdır, hərəsi bir boyda. (Atalar sözü).

hərəkat [hərəkat] isim ərəb

1. Müəyyən məqsəd güdən ictimai fəaliyyət. □ Fəhlə hərəkatı. Sülh tərəfdarları hərəkatı.
2. Hərəkat qaydaları. □ Küçə hərəkatı. Yol hərəkatı.

hərəkələmə

hərəkələmək [hərəkələməx'] feil

Dilçilik. Ərəb əlifbası ilə yazılmış sözdə saitləri necə oxumaq lazım gəldiyini göstərmək üçün hərflərin üstünə və ya altına hərəkə qoymaq.

hərəkəsiz [hərəkəsiz] sifət

Dilçilik. Hərəkəsi olmayan, hərəkə ilə oxunmayan.

hərəkət [hərəkət] isim ərəb

1. Bir şeyin və ya onun hissələrinin sabit bir nöqtəyə görə öz yerini və ya vəziyyətini dəyişməsi; hərəkətsizliyin, sükunətin ziddi olan vəziyyət. □ Ritmik hərəkət. Dairəvi hərəkət.
2. Fəlsəfə. Materiyanın varlıq forması, onun ayrılmaz xassəsi; maddi aləmin fasiləsiz dəyişmə və inkişaf prosesi. □ Milyon il, milyard il bir yol, bir cığır; Nə geriyə dönür; nə sona çıxır; Hərəkət əbədi; Sürət əbədi. (M.Araz).
3. Yola düşmə, hər hansı bir istiqamətə getmə; yürüş. □ Paroxodun hərəkətinə yarım saat qalmış .. evdən alıb iskələyə gətirdim. (S.Hüseyn).
4. Hər hansı nəqliyyat növünün işi. □ Qatarların hərəkət cədvəli.
5. Müxtəlif istiqamətlərdə (küçələrdə, yollarda və s.-də) piyada və ya miniklə gedib-gəlmə; gediş-gəliş. □ Küçədə hərəkət azalır.
6. İş, əməl, davranış. □ Səndən hərəkət, məndən bərəkət. (Atalar sözü).
7. Hərb. Əməliyyat. □ Hərəkət planı.
8. Məcazi mənada: kəmiyyət və ya keyfiyyətcə dəyişiklik; irəliləmə, irəliləyiş, inkişaf, canlanma. □ İşdə irəliyə doğru böyük hərəkət var.

hərəkətedici [hərəkətedici] sifət

Hərəkət edən, hərəkətdə olan, işləyən. □ Avtomobilin hərəkətedici hissələri.

hərəkətlə [hərəkətnən] zərf

Hərəkət edərək. □ Qaraş qəti hərəkətlə ayağa durdu. (M.İbrahimov).

hərəkətli [hərəkətdi] sifət

1. Hərəkət edən, dayanmaz, qərarsız, mütəhərrik. □ Maşının hərəkətli hissələri.
2. Məcazi mənada: çox hərəkət edən, qərar tapmayan; diri, diribaş, qıvraq. □ ..Necə xanımlar: şəhbaz baxışlı, ahu gözlü, şirin hərəkətli, şəhd sözlü!.. (Ə.Haqverdiyev).

hərəkətötürücü [hərəkətötürücü] sifət

Hərəkəti bir yerdən başqa yerə ötürən. □ Hərəkətötürücü qayış.

hərəkətsiz [hərəkətsiz] sifət

1. Hərəkət etməyən, tərpənməz halda olan, qımıldanmayan. □ ..Hərəkətsiz o təbiət məzarlığı andırır. (S.Vurğun).
2. Zərf kimi: hərəkət etməyən, tərpənməz halda olan, qımıldanmayan. □ Xəstə hərəkətsiz uzanmışdı.
3. Məcazi mənada: ağır, ağırtərpənən, ləng. □ Benzin olmazsa bizim divlərimiz; Qalacaqdır hərəkətsiz, səssiz. (M.Müşfiq).