Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

çarıq [çarıx] isim

1. Keçmişdə kəndlilərin geydiyi aşılanmış göndən tikilən ayaqqabı. □ Keçəl Həmzə çarığını geydi, patavasını bərkitdi. (“Koroğlu”).
2. Yüngül ev ayaqqabısı, şap-şap növü. □ Qadın çarığı.

çarıqçı [çarıxçı] isim

Keçmişdə çarıq tikib satmaqla məşğul olan adam.

çarıqçılıq [çarıxçılıx] isim

Arxaizm. Çarıqçının sənəti, işi, peşəsi.

çarıqlı [çarıxlı] sifət

1. Çarıq geymiş, ayağında çarıq olan. □ Malik motalpapaqlı, patavalı, çarıqlı, nimdaş paltarlı kəndliləri uzaqdan süzüb, qeyri-adi həyəcan içində olduqlarını anladı. (M.İbrahimov).
2. Məcazi mənada: keçmişdə cəhalət, gerilik, mədəniyyətsizlik mənasında işlənmişdir. □ ..O saat başlayır ki, mən ayağı çarıqlı, motalpapaq çobanın oğluna qız vermərəm. (Ə.Haqverdiyev).

çarıqlıq [çarıxlıx] sifət

Arxaizm. Çarıq tikmək üçün yarayan. □ Çarıqlıq dəri.

çariça [çariça] isim rus

1. Qadın çar, imperatriçə.
2. Çarın arvadı.

çarizm [çarizm] isim rus

Qeyri-məhdud hakimiyyətin təkcə padşaha, çara məxsus olduğu dövlət idarə üsulu; çar üsuli-idarəsi; çarlıq. □ Çarizmin devrilməsi.

çarqat [çarqat] isim

Arxaizm. Böyük baş yaylığı. □ Səba xanım bu sözləri dedikdən sonra ipək çarqatını kənara ataraq boynundakı yara yerlərini göstərdi. (M.S.Ordubadi).

çarlıq [çarlıx]

çarmıx [çarmıx] isim fars

Arxaizm. Müqəssirin əllərini və ayaqlarını bağlamaq üçün istifadə edilən cəza aləti. □ Cəllad müqəssiri çarmıxa çəkdi.

çar-naçar [çar-naçar] zərf fars

Əlacsız, istər-istəməz, məcburən, zorla. □ Zeynal bəy .. çar-naçar sıçrayıb qapının dalında gizləndi. (Y.V.Çəmənzəminli).

çarpanaq [çarpanax]

çarpara [çarpara] isim

Metal, daş parçası, qırıntı; topda, tüfəngdə saçma kimi istifadə edilən qurğuşun və s. metal qırıntıları; qəlpə. □ Toplar, ağır toplar verməyir aman; Qırılmış şüşələr çarparalardan. (M.Rahim).

çarparə [çarpa:rə] isim fars

çarpaşıq [çarpaşıx] sifət

1. Dolaşıq, dolanbac, qarışıq. □ Bu çarpaşıq dalğalarda özün göstər mənə yol. (S.Vurğun).
2. İsim kimi məcazi mənada: anlaşılmazlıq, dolaşıqlıq, keşməkeş. □ Ah! Ölən məhəbbət! Ah! Ölən istək! Nədir həyatdakı bu çarpaşıqlar?! (S.Vurğun).