Fizika terminlər lüğəti

BOD

Teleqraflamada sürət vahidi.

1 saniyədə verilən elementar cərəyan impulslarının sayına bərabərdir. Fransız ixtiraçısı J.M.Bodonun şərəfinə adlandırılmışdır.

BOZON

1. Spini Plank sabitinin (h-ın) tam mislinə bərabər, yəni Boze-Eynşteyn statistikasına tabe olan zərrəcik (Boze-zərrəcik). 2. Zəif həyəcanlanmış makroskopik sistemdə Boze-Eynşteyn statistikası ilə təsvir olunan elementar həyəcanlanma.

COUL

Beynəlxalq vahidlər sistemində və MKSA vahidlər sistemində enerji və iş vahidi.

Beynəlxalq vahidlər sistemində 1 C., 1 n qüvvənin cismin həmin qüvvə istiqamətində 1 m məsafəyə yerdəyişməsi zamanı gördüyü işdir; c və ya J ilə işarə olunur.

DALĞAÖLÇƏN

elektr. Radiotezlik diapazonunda dalğa uzunluğunu, yaxud elektromaqnit rəqslərinin tezliyini ölçən cihaz.

DENSİTOMETRİYA lat. densitas – sıxlıq + ...metriya

Sensitometriyanın fototəbəqə üzərində iz buraxmış buraxmış işığın  udulma və səpələnməsinin ölçülməsindən bəhs edən bölməsi.

DESELEROMETR de... + lat. celero – sürətləndirirəm + ...metr

elektr. Vahid zamanda nəqliyyat maşınları sürətinin azalmasını ölçən ətalət cihazı.

DESENSİBİLİZASİYA¹ de... + lat. sensibilis – həssas

Neqativ fotomaterialların xüsusi məhlulda işığahəssaslığının süni surətdə azaldılması.

DESENSİBİLİZASİYA² de... + lat. sensibilis – həssas

biol. Hər hansı yabancı maddənin (allergenin), başlıca olaraq zülalın orqanizmə təkrar yeridilməsinə qarşı onun həssaslığının azalması və ya tamam aradan qalxması. 

DİAMAQNETİZM yun. diá – burada qüvvə xətlərinin ayrılmasını bildirən sözönü + maqnetizm

Maddənin maqnit xassələrindən biri.

DİFFUZİYA lat. diffusio – yayılma, axma

Bir-birinə toxunan maddələrin atom və ya molekullarının istilik hərəkəti nəticəsində qarşılıqlı nüfuz etməsi hadisəsi.

DİFFUZOR

1. Kanalda (boruda) maye və qaz axınının ləngidiyi və təzyiqin artdığı hissə. 2. Reproduktorun səs dalğalarını ətraf havada gücləndirmək üçün konus şəkilli kağız membran. 3. elektr. Kontrast olmayan fotoqrafik təsvirlər almaq üçün tərtibat. 4. elektr. Materialdan həll olan maddələri ekstraksiya üsulu ilə ayıran aparat. 5. elektr. Alüminium oksidi istehsalında aparat.

DİFRAKSİYA lat. diffractus – sındırılmış

Dalğa yayıldıqda onun həndəsi optika qanunlarından kənara çıxması.

DİXROİZM di... + yun. chroma – rəng

Anizotrop cisimlərə məsələn, kristallara ağ işıqda baxdıqda onların müxtəlif rəngləri aşkara çıxarma xassəsi.

DİOPTRİYA

Linzaların və oxa  nəzərən simmetrik olan başqa optik sistemlərin optik qüvvə vahidi.

DİSTORSİYA lat. distorsio – əyilmə, təhrif

Optik sistemlərdə xəyalın təhrif növlərindən biri; obyektlə onun xəyalı arasında həndəsi oxşarlığın pozulması.

DOZİMETRİYA doza + ...metriya

Texniki fizikanın ionlaşdırıcı şüalanma dozasının, radioaktiv mənbələrin aktivliyinin və radioaktiv çirklənməsinin təyinindən bəhs edən bölməsi.