Fizika terminlər lüğəti

TURŞUYADAVAMLILIQ

Materialın turşuların dağıdıcı təsirinə davam gətirə bilməsi xassəsi; turşuyadavamlı materialların əsas xarakteristikası.

Materialın növündən, mühitin oksidləşdirici-reduksiyaedici xassələrindən, anionların təbiəti turşunun qatılığı və temperaturundan asılıdır.

ULTRASƏS

Tezliyi təqribən 1,5-2∙104 hs-dən 109 hs-dək olan elastik rəqslər və dalğalar.

U., əsasən, elektrik rəqslərini mexaniki rəqslərə çevirmək üsulu ilə alınır. U. tibbi diaqnostikada, terapevtik və cərrahiyyə, xüsusilə neyrocərrahiyyə müalicəsində də istifadə edilir. U. bəzi hallarda rentgen şüalarının ayırd edə bilmədiyi quruluşu müəyyən edir.

VAKUUMMETRİYA vakuum + ...metriya

Seyrəkləşdirilmiş qazların (vakuumların) qalıq təzyiqlərinin ölçülməsi üçün metod və vasitələr.

VATT-SAAT

Enerji və ya işin sistemdənkənar vahidi.

1 vatt gücündə cərəyanın 1 saatda gördüyü işi ifadə edir.

VEBER

Beynəlxalq vahidlər sistemində maqnit seli vahidi.

V. Veberin adı ilə adlanır. Vb və ya Wb ilə işarə olunur.

VİBRATOR¹ lat. vibro – rəqs edirəm

Rəqs edən və ya rəqs əmələ gətirə bilən cisim (cisimlər sistemi).

Məsələn, kondensator və induktiv sarğacdan ibarət elektrik dövrəsi, sim, kamerton və s.

VİBRATOR² lat. vibro – rəqs edirəm

elektr. 1. Mexaniki V. – mexaniki rəqslərin alınması üçün qurğu.

Müstəqil və ya vibrasiya maşını, yaxud avadanlığının qovşağı kimi istifadə edilir.

2. Elektrik V.-u – elektromaqnit rəqsləri təsirləndirən metal məftil parçası; cərəyan keçirən materialdan, yaxud dielektrikdən hazırlanan çubuq.

Sadə antena kimi və ya mürəkkəb antenaların elementi kimi işlədilir.

VİBROİZOLYASİYA

Mexanizmlərin işləməsi, nəqliyatın hərəkəti və s. nəticəsində əmələ gələn mexaniki rəqslərin (vibrasiyaların) zərərli təsirindən binaların, cihazların və insanların mühafizə olunması.

VİBROMETR vibro... + ...metr

elektr. Rəqs (vibrasiya) edən cisimlərin yerdəyişməsini ölçən cihaz.

VİBROMETRİYA

Vibrasiya parametrlərini ölçmək üçün metod və vasitələr məcmusu.

VİSKOZİMETRİYA

Fizikada özlülüyün ölçülməsi üsullarından bəhs edən bölmə.

YATROFİZİKA yun. iatrós – həkim

tib. 16-18-ci əsrlərdə tibbi istiqamət; iatrofizika, iatromexanika.

Bu istiqamətin nümayəndələri fizioloji, patoloji hadisələri fizika (mexanika) qanunları əsasında öyrənməyə cəhd göstərirdilər.