Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

ZƏRİNƏ

fars. zarina sözündən olub, zərli, qiymətli geyim, paltar, həmçinin qızıldan bəzək əşyaları anlamlarını ifadə edir. Zərinə qadın adı qızıla tutulmuş, qızıldan bəzək əşyaları mənasındadır.

ZƏRİNTAC

fars. zar(r)intac sözündəndir. Zərintac (bax: ZƏR; TAC) qadın adı qızıldan tac, zərli tac, qiymətli tac mənasındadır.

ZƏRRİNTAC

ZƏRİYƏ

ərəb. zariya sözündəndir. Dilimizin ahəng qanununa uyğunlaşdırılmış Zəriyə qadın adı güclü külək, toz-torpağı havaya qaldıran külək mənasındadır.

ZƏRİYƏT

ərəb. zariyat (zariya sözünün cəmi) sözündəndir. Zəriyyə (bax: ad – ZƏRİYƏ) kimi, dilimizdə Zəriyət biçimində olan qadın adı küləklər, toz-torpağı göyə qaldıran güclü küləklər mənalarını ifadə edir. Zəriyət qadın adı “Quran” ayələrinin birinin adındandır.

ZƏRQƏLƏM

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən zar sözü və azərb. Qalam adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Zərqələm (bax: ad – ZƏR; QƏLƏM) qadın adı qızıl qələmlə çəkilmiş (Tanrı tərəfindən) gözəl (qadın, qız) mənasındadır.

ZƏRNİGAR

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən zar sözü və Nigar adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Zərnigar (bax: ZƏR; NİGAR) qadın adı qızıl kimi dəyərli (gözəl), gözəlliyi ilə işıq saçan anlamlarını ifadə edir.

ZƏRNİŞAN

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən zar və niçan sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş mürəkkəb şəxs adıdır.

Məişətimizdə qədim şəxs adları sırasında olan Zərnişan (bax ZƏR; NİŞAN) qadın adı qızıl nişanlı, əşyaların bəzəkli, gözəl görünməsi üçün üzərinə zərdən vurulan naxış anlamındadır.

ZƏRNURƏ

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən zar sözü və ərəb. nur sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Zərnurə (bax: ZƏR; NUR) qadın adı qızıl kimi parlayan, zər kimi işıldayan mənasındadır.

ZƏROŞ

Zar... ilə başlayan qadın adlarının əzizləmə və oxşama məzmunlu kiçiltmə formasıdır.

Adın daşıyıcıları arasında teatr sahəsində fəaliyyət göstərmiş Zəroş Həmzəyeva (1925-2004) Azərbaycan səhnəsində özünəməxsus ifası ilə yaddaşlarda qalmışdır.

ZƏRRİ

fars. zarli sözünün təhrif olunmuş formasıdır. Zərri (bax: ZƏR) qadın adı zərlə bəzənmiş, zərlə işlənmiş, zər çəkilmiş, üstü zərlə işlənən mənalarını ifadə edir.

ZƏRRİN

fars. zar sözündəndir. Zərrin (bax: ZƏR) qadın adı qızıldan olan, qızıl kimi dəyərli, qızıl kimi parlaq, qızıl rəngli mənasındadır.

ZİBA

fars. ziba sözündəndir. Ziba qadın adı bəzəkli, zinətli, yaraşıqlı, qəşəng, göyçək, çox qəşəng mənasındadır.

Klassik ədəbiyyatda çoxişlənən söz və ifadələr sırasındadır. XX əsrdə məişətimizdə geniş yayılmış qadın adlarından olan Ziba əsrin səksəninci illərində müşahidəediləcək dərəcədə azalmışdı. XXI əsrdə, əminliklə demək olar ki, unudulmuş qadın adları sırasına keçmişdir.

ZİBAXANIM

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən Ziba və azərb. Xanım adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Zibaxanım (bax: ad – ZİBA; XANIM) qadın adı Ziba xanım mənasındadır.

ZİLHİCCƏ

ərəb. zilhicca sözündəndir. Zilhiccə qadın adı hicri–qəməri ərəb təqviminin on ikinci ayının adındandır.

Adın təhrif olunmuş Zülhəccə, Zülhiccə formaları da sonradan müstəqil qadın adları kimi rəsmiləşmişdir.