Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

RƏQSANƏ

ərəb. raqs sözündəndir. Rəqsanə qadın adı rəqslə, rəqs etməklə, rəqs sənəti ilə əlaqədardır.

Adın təhrif olunmuş forması Rəksanə də sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmişdir.

RƏKSANƏ

RƏMZİYƏ

ərəb. ramz sözündəndir. Rəmziyə qadın adı işarəyə aid (olan), işarə ilə bir fikri və ya ifadəni anlatma, fikrini dolayısı ilə çatdırma, ifadə etmək, istədiyini üstüörtülü şəkildə çatdırmaq anlamlarını ifadə edən Rəmzi kişi adından (bax: ad – RƏMZİ) ənənəvi yolla yaranmışdır.

XX əsrdə dəbdə olan Rəmziyyə qadın adı əsrin sonlarında artıq dəbdən düşmüşdü. Bu gün adın daşıyıcıları, əsasən, orta və yaşlı nəslin nümayəndələridir.

RƏMZİYYƏ

RƏNA

ərəb. rana sözündən olub, gözəl (qadın, qız), lətafətli, qəşəng, məlahətli, incə anlamlarını ifadə edir.

Rəna klassik ədəbiyyatda ən çox rast gəlinən söz və ifadələr sırasındadır. XX əsrdə olduğu kimi, bu gün də Rəna məişətimizdə geniş yayılmış qadın adlarındandır.

RƏNAXANIM

ərəb. Rana və azərb. mürəkkəb adların tərkibində işlənən Xanım adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş qadın adıdır.

Rənaxanım qadın adı Rəna xanım anlamındadır.

RƏSMİYƏ

ərəb. rasmi sözündəndir. Müasir Azərbaycan dilində ümumişlək sözlər sırasında olan rəsmi sözü hökumət, müdiriyyət, vəzifəli şəxs tərəfindən, yaxud adından olan, hökumət sənədlərinə xas olan, həmçinin bütün qaydaları gözləyərək, mövcud qaydalara müvafiq, soyuq, lakin etik qaydaları gözləyərək, nəzakətli anlamlarını ifadə edir.

Rəsmiyyə qadın adı Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş adlar sırasında olan Rəsmi kişi adından (bax: RƏSMİ) ənənəvi yolla yaranmışdır.

RƏSMİYYƏ

RƏŞİDƏ

ərəb. raçid sözündəndir. Rəşidə qadın adı dilimizdə igid, qəhrəman, fərasətli, igid, qorxmaz, həmçinin düzgün, doğru anlamlarını ifadə edən Rəşid kişi adından (bax: RƏŞİD) ənənəvi yolla yaranmışdır.

RƏVANƏ

fars. ravan sözündəndir. Rəvanə qadın adı dilimizdə axıcı, səlis, oxunaqlı, həmçinin aydın və asan oxunulan və başa düşülən tərz anlamlarını ifadə edən Rəvan kişi adından (bax: RƏVAN) ənənəvi yolla yaranmışdır.

RİMA

latın. rima romalı, həmçinin yaraşıqlı, gözəl mənasındadır.

XX əsrin otuzuncu illərindən məişətimizə daxil olmuş Rima dilimizə rus dili vasitəsilə keçmiş şəxs adları sırasındadır.

RİSALƏ

ərəb. risala sözündəndir. Risalə qadın adı məktub, namə, həmçinin məcmuə, kitabça mənalarını ifadə edir.

RİTA

yun. rita sözü dilimizə tərcümədə mirvari, inci deməkdir. Yunan mifologiyasında Afroditanın epitetidir. Marqarita qadın adının danışıq formasından yaranmış qadın adıdır.

Cənubi Qafqazın digər respublikalarında geniş yayılmış qadın adları sırasında olan Rita məişətimizdə artıq unudulmaqda olan şəxs adlarındandır. Dilimizin şəxs adları sistemində mövcud Rita qadın adı, əsasən, xarici filmlərin, xüsusilə də XX əsrin ortalarından etibarən çox sevilən hind filmlərinin qadın qəhrəmanlarının adlarından götürülmüşdür.

ROKSANA

yun. Roksana (mənbə dildə röksanye) sözündəndir, dilimizə tərcümədə gülən, həmçinin güləyən deməkdir. Dilimizə rus dili vasitəsilə keçmiş qadın adlarındandır.

Əminliklə demək olar ki, dünyanın bir çox dillərində mövcud Roksana qadın adı heç də sözün mənası ilə əlaqədar deyildir. Tarixdən məlumdur ki, Makedoniyalı İsgəndərin həyat yoldaşının adı Roksana olmuşdur. Bu da adın bir çox dillərdə mövcud olmasının əsas səbəbi olmuşdur desək, yəqin ki, yanılmarıq. German dillərində, həmçinin slavyan dillərində adın qısaltma formalarına, eləcə də törəmələrinə rast gəlinir. Roksana qadın adı, demək olar ki, Cənubi Qafqazda yaşayan bütün xalqların dillərində mövcuddur.

ROZA

latın. Roza sözündəndir, dilimizə tərcümədə qızılgül, qırmızı gül deməkdir. Azərbaycan antroponimikasında Qızılgül (bax: ad – QIZILGÜL) qadın adı olsa da, Roza adı da XX əsrin əvvəllərindən rus dili vasitəsilə alınma şəxs adları sırasındadır.

Roza məişətimizə XX əsrin otuzuncu illərinin əvvəllərindən daxil olmuş qadın adlarındandır. XX əsrin əvvəllərində Almaniyada inqilabçı qadınlardan birinin, Avropanın ən fəal kommunist hərəkatı üzvlərindən olmuş, silahdaşları arasında “sosialist bacı” kimi tanınmış yəhudi əsilli Roza Lüksemburqun (1870– 1919, alman dilində Rosa Luxemburg) adındandır. Keçən əsrin 60cı illərinə qədər Azərbaycanda populyar qadın adları sırasında olsa da, sonradan dəbdən düşmüşdür. Bu gün adın daşıyıcıları, əsasən, orta və yaşlı nəslin nümayəndələridir. Qeyd etmək lazımdır ki, Cənubi Qafqazın digər respublikalarında geniş yayılmış qadın adları sırasındadır.