Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

xarnou

Dərbənd

Kotan və ya xışın tiyəsini təmizləmək üçün ucu haça ağac. □ At baltanı, bir xarnou düzəltüb vər mənə.

xarpə

Cəlilabad

Evin damında baş-başa qoyulan tirlər. □ Dədə, evin xarpəsinin biri sinib.

xarş

Bərdə

xart

Borçalı, Şəki, Şərur

Kəsici alətləri itiləmək üçün daş. □ Xartı ver pıçağımı itilədim (Şərur); Xart çalğını itiləyən daşdı (Borçalı).

xartdamax

Borçalı, Şəki

Xart daşı ilə itiləmək. □ Baltıyı yaxşı xartdadım (Borçalı); Ot çalanda çalğu:n ağzını xartdi:llər (Şəki).

xas¹

Ağbaba, Gədəbəy, Xanlar, Qax, Qazax, Mingəçevir, Şəki, Tovuz

Çərşənbə axşamı. □ Xas günü bedgündü (Qax); Xasda Usuva nişan aparajayıx (Tovuz); Xas günü bəlyə aparıcux Noxiyə (Şəki).

xas²

Gədəbəy, Tovuz

Bazar günü. □ Xas günü xasa Qəncə: <Gəncəyə> gedəşsəqmi, a Qulnaz? (Gədəbəy); Kişi xase: dif, uşaxlara yuannıx almağa (Tovuz).

xas³

Basarkeçər, Qazax

Yaxşı. □ Cüyür inəx' harayataq istersəq xas maldı (Qazax); Məmməd kişi bir xas otax tikif (Basarkeçər).

xas⁴

Zəngilan

Paltar növü.

xasım

Borçalı

Yaşıd, tay. □ Cəlil mə:m xasım döy.

xaş

Borçalı, Qazax

Xəmir mayası. □ Xamıra xaş qatallar kın, əpbəx'yaxşı olsun; Xaş olmasa, pişməz çörəx' (Qazax).

xaşa

Ağbaba, Borçalı, Cəbrayıl, Gəncə, Goranboy, Göyçay, Kürdəmir, Qax, Şəmkir, Şuşa, Tovuz

1. Xaral. □ Xaşaları qeti taxıl tökəx' (Qax); Xaşaları tikin pambığı basax qutarax (Tovuz).

2. Kisə. □ Taxıl xaşalarını üsd-üsdə yığ (Cəbrayıl).

xaşal¹

Bərdə, Borçalı, Daşkəsən, Gədəbəy, Xanlar, Kürdəmir, Qazax, Şəki, Tovuz

1. Yekəqarın. □ Qarnı yekə olana de:ərix'xaşal (Xanlar).

2. Çoxyeyən. □ Xaşal Məmməd Ağstafada oler (Qazax); Xaşal qörəndə zəndinən zəhləm gedey (Daşkəsən); Ə, bu nə xaşal adamdı (Borçalı).

xaşal²

Şəki

Hamilə. □ Beş uşağı var, xaşaldı gənə bizim qonşunun arvadı.

xaşalqardaş

Füzuli

Yemək dostu. □ Aydın mənnən xaşalqardaşdı; Mənnən xaşalqardaşsan ?

xaşavlamax

Cəbrayıl

Nəm çəkmək, rütubət çəkmək. □ Su dəyif qəndin hamısı xaşavlıyıf.

xaşı

Ağdam

xaşılamax

Çənbərək

Əzişdirmək. □ Usuv İsgəndərin ağzın-burnun yaman xaşılıyıf.

xaşqalam

Qax, Zaqatala

Yabanı bitki adı. □ Ayı xaşqalam yeyirdi.