Azərbaycan dastanlarının leksikası

rizə-rizə fars

Tikə-tikə, parça-parça. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Xəbər alın o namərdin zatını,

Aparıbdı mərd igidin atını,

Tutun, kəsin rizə-rizə ətini,

Atlar torbasında ətin gətirin!

           (“Koroğlunun Bayazid səfəri”)

ruzgar fars

Külək, yel. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Dinib danışdığı davadır, dovdur,

Söndürən ruzgardır, yandıran qovdur,

Aləmi bürüyən sönməz alovdur,

Alovlara qalar Koroğlu səni.

           (“Eyvazın Çənlibelə gətirilməyi”)

ruzigar fars

Dövran, zəmanə, tale, fələk. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

 Amma sən gəl ki, bu neçə il ruzigar hələ bu meydanlarda nə Qara pəhləvan basılmışdı, nə də aşıq Cünun. (“Koroğlunun Ərzurum səfəri”)

*

Koroğlu aşıq Cünuna elə bir xoşgəldin elədi ki, ruzigarın gözü hələ belə xoşgəldin görməmişdi. (“Koroğlunun Ərzurum səfəri”)

*

...amma altında bir at var, bir at var ki, ruzigarın gözü belə at görməyib. (“Qulun qaçmağı”)

rübənd fars

Üz örtüyü (qadınlarda). (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Nigar xanımın gözləri, ox kimi kirpikləri rübəndin altından görünürdü. Firəng oğlu gördü bu qaş-göz şəkildə gördüyü qaş-gözdü. (Paris nüsxəsi, 5-ci məclis)

rüxsar fars

Üz, çöhrə. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Eyvazın rüxsarı güldür,

Siyah kəkülü sünbüldür, broy!

Koroğlunu öldürsən, öldür,

Yar, gözünə qurban olayım!

              (M.Elyas. “Nəğmələr kitabı”)

rüsxət

ərəb. rüxsət

İzin, icazə. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Mürəxxəs, tərxis sözləri ilə flektivlik baxımdan qohumdur. 

Şirin xanım gördü əmisi qızı danışa bilmir, utanır, dedi:

– Koroğlu, rüsxət versən, sirri sənə mən deyərəm.

Koroğlu dedi:

– Rüsxətdi. De! (“Məhbub xanımın Çənlibelə gəlməyi”)

*

Onda İsabalı yerindən qalxdı ki:

– Nigar xanım, onda rüsxət ver, mən gedim. (“Koroğlu ilə Bolu bəy”) 

rüsxətsiz 

İcazəsiz. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Hələ əvvəlcə de görüm, rüsxətsiz buraya niyə giribsən? (“Koroğlunun Dərbənd səfəri”)