Azərbaycan dastanlarının leksikası

işvə fars

Naz, qəmzə, şivə; qəmzəli baxış.

Ə.Fəhmi naz sözünün sinonimlərini belə izah edir:

“1) Əgər naz gözəlin hərəkətlərindədirsə, ona işvəli gözəl deyirlər;

2) Naz gözəlin baxışlarındadırsa, ona qəmzəli gözəl deyirlər;

3) Naz gözəlin söhbətlərindədirsə, ona şivəli gözəl deyirlər”.

(Pedaqoji elmlər namizədi Çimnaz Əliyeva. “Ustad sözü. Əli Fəhminin mühazirələrindən bəzi məqamlar”. “Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi” jurnalı, №1 1997, səh.70).

Bizim göldə ördək olur, qaz olur,

Gözəllərdə işvə, qəmzə, naz olur.

                                         (“Heydər bəy”)

                             *

İşvə məndə, qəmzə məndə, naz məndə,

Aşıq öldürməyə gözəl söz məndə.

                     (“Qurbani. Diri versiyası”)

                             *

Kaman qurub, oğrun durub,

Mənə işvə-naz eyləyir.

Corab toxur, cəh-cəh oxur,

Qumrutək avaz eyləyir.

                            (“Qurbani”)

ibrət

1. Ehtiyat ediləcək şey.

2. Əcaib, qəribə şey. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

içərü

İçəri. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

içət

İçəcək şey, içiləcək şey, su. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

içün

Üçün. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

içürmək

İçirmək, sərxoş etmək. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

idügi

Olduğu. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

ildən

Eldən öndə. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

ildirmək

Sancmaq, dəlib keçirmək. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

iləm

ilətmək

Yetirmək, çatdırmaq. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

iləyü

Ön, qarşı. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

ilğımaq

Atla çapa-çapa hücum etmə. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

ilqıçı

illəllah

“Nədir bu çəkdiyim”, “yandım əlindən” mənasında işlədilir. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)