Azərbaycan dastanlarının leksikası

giryan fars

Ağlayan, sızlayan, ağlar.

Başına döndüyüm, qurvan olduğum,

Məni axtarsan, o Kişmirə gəlginən!

Yanıf, ataşına giryan olduğum,

Məni axtarsan, o Kişmirə gəlginən!

                    (“Məhəmməd və Güləndəm”)

gövhər fars

Qiymətli daş, cəvahir.

Yerlə göy yoxkən bir nəzər qıldı,

Əritdi gövhəri, dürr eylədi şah...

                                             (“Qurbani”)

gövtar

fars. göftar, güftar

1. Danışıq, söhbət.

2. Kəlam, söz.

Aşıq olub bu meydana gələnin,

Xoş gövtarı, xoş kəlməsi düz gərək.

İyid ola meydanımda dayana,

Aşıq odtək gələ üzbəüz gərək.

                (“Aşıq Alı və Əsmər xanım”)

göftar

guş fars

Qulaq.

Yatmışdım guşuma gəldi bir səda,

Ala gözlərinə qurban olduğum!

Bir dərdə düşmüşəm, olunmaz çara,

Ala gözlərinə qurban olduğum!

                                (“Tahir və Zöhrə”)

                         *

Teli əlvan xınalısan,

Guşu qızıl tanalısan...

            (“Səyyad və Sədət”)

gülgəz

Qırmızı, al.

Ay ariflər, bu dünyanın üzündə

Təzəcə açılan güllər sevinsin!

Başı ağ ləkəli, gülgəz yanaqlı,

Telləri dağıdan yellər sevinsin!

                                          (“Qurbani”)

                         *

Gəzmişəm, görməmişəm

Mən bir belə gül camalı.

Gülgəz kalağay

Bürünübdü qəddi-dalı.

                              (“Əmrah”)

gürz fars

Qədimdə silah kimi işlədilən, baş tərəfi enli, ağır dəyənək.

Keyxan gördü əmuddan bir murad hasil olmadı, yenə bir dəli nərə çəkib dedi:

– Cavan, budu gürz gəldi.

Gürzdən də murad hasil olmadı. (“Sam şahzadə”)

                                                                    *

Şah İsmayılın sözünə cavab verən olmadı. Gürzü çəkib barıya vurdu, bir tərəfdən yol açdı, saraya girdi. (“Şah İsmayıl”)

güzar fars

Yol, keçid, keçmə.

Zeyd Bağdad şəhərinə gəlib çatmışdı. Güzarı düşdü reyhan bağına. (“Leyli və Məcnun”)

güzər

gecəlik

Örpək, ləçək. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

gecim

Geyim-kecim. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

gedə

Qısa, küt. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

gedərmək

Kənar etmək, dəf etmək. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

gedicək

Gedincə, ortadan qalxınca. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

gedimlü

Getməli olan, ölümlü, sonu olan. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)