Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq terminləri lüğəti

müstәzad

Azərbaycan klassik şeirində misra və yarım­mis­ra­ların növbələşdiyi lirik şeir şəkli.

Mövzu, vəzn baxımından qəzəl və qəsidəyə bənzəyən müstəzadda misraların sayı 20-50 arasında olur. M.P.Vaqif, S.Ə.Şirvani, Q.B.Zakir, S.Ə.Nəbati, M.Ə.Sabir və d. şairlərimiz müstəzad şeir şəklində yazıb-yaratmışlar. Klassik şeirimizdə müstəzadın müxtəlif for­ma­larına rast gəlinir. Əksər müstəzadlarda hər misradan sonra həmin misra ilə həmqafiyə olan yarımmisra gəlir.

Şirvanә sәni eylәrәm, ey namә, rәvanә,

Dön abi-rəvanә.

Çәk şölә, tutub bәzmi-әhibbadә zәbanә,

Gәldikdә zәbanə.

Ol mәclisә kim, ruhül-әmin almasa rüxsәt,

Yox girmәyә cürәt.

Torpağә düşüb əczlә üz qoy o mәkanә,

Tap izni-bәhanә. (S.Ə.Şirvani)

Müstəzadın digər növündə yarımmisra(lar) hər bənddən sonra gəlir. Bu müstəzadlarda qafiyə quruluşu belədir: a.a.a.a.a.a, b.b.b.b.a.a, c.c.c.c.a.a və s.; məsələn:

Sən qönçə kimi hər bir edən dəmdə yaşınmaq,

Artar bizə yüz mərtəbə odlarına yanmaq,

Mən aşiqəm, ey gül sənə, olmaz bunu danmaq,

Ölən günədək eyləməzəm səndən usanmaq,

Daxi nə yaşınmaq, nə bürünmək, nə utanmaq?

Bəsdir bu dayanmaq!

Allaha şükür, lalə yanağında eyib yox,

Dişində, dəhanində, dodağında eyib yox…

Bir zərrəcə zülfündə, buxağında eyib yox,

Qaşında, gözündə, qabağında eyib yox,

Daxi nə yaşınmaq, nə bürünmək, nə utanmaq?

Bəsdir bu dayanmaq! (M.P.Vaqif)