Lüğət seçin
Coğrafiya terminləri lüğəti
coğrafi zonallıq
Yer səthində coğrafi örtüyün quruluşunun dəyişməsi qanunauyğunluğu, universal coğrafi qanunauyğunluqlardan biri.
Şaquli və üfüqi zonallıq mövcuddur. Üfüqi zonallıq ekvatordan qütblərə doğru müxtəlif landşaft tiplərinin bir-birini əvəz etməsidir. Buna səbəb günəş enerjisinin coğrafi enliklər üzrə qeyri-bərabər paylanması, nəticədə istilik, rütubət, mineral və üzvi maddələr dövranı intensivliyinin dəyişməsidir. Günəş şüalarına perpendikulyar səth (ekvatorial enliklər) maksimal enerji alır, meyillilik artdıqca (qütblərə doğru) enerji azalır. Şaquli zonallıq isə hündürlükdən və ya dərinlikdən asılı olaraq təbii komplesklərdə qanunauyğun dəyişikliklərin baş verməsidir. Şaquli zonallıq dağlarda zirvəyə qalxdıqca istilik və rütubət fərqinin çoxalması, okean və dənizlərdə isə dərinə endikcə temperaturun və günəş işığının azalması nəticəsində yaranır. C.Z. əsasında Yerin səthi zonalara və yarımzonalara bölünür.
Həmçinin bax:
Coğrafiya terminləri lüğəti