Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

zildən [zildən] zərf

Ucadan, zil səslə. □ Zildən oxumaq.

zilhiccə [zilhiccə] isim ərəb

Hicri qəməri ərəb təqviminin on ikinci ayı. □ Zilhiccə ayının 18-də .. doqquz yaşı tamam olub, on yaşına ayaq qoyub. (C.Məmmədquluzadə).

zilxan [zilxan] isim fars

Musiqi. Zildə oxuyan xanəndə, zil səsi olan adam.

zili [zili] isim

Xalça növlərindən birinin adı. □ Zili toxumaq.

zilqədə [zilqədə] isim ərəb

Ərəb qəməri təqviminin on birinci ayı. □ ..Zilqədə ayının 14-də Müzəffərəddin şah ölüb. (P.Makulu).

zilləmə

zilləmək¹ [zilləməx'] feil

Gözlərini bir nöqtəyə dikmək, kirpiklərini qırpmadan diqqətlə bir nöqtəyə baxmaq (çox vaxt “gözlərini” sözü ilə). □ Baxışını zilləmək.

zilləmək² [zilləməx'] feil

Zilə keçmək, səsi zilə qaldırmaq. □ Tərəqqi, tənəzzül kəmənçəsini; Gah zilləyib, gah da bəmə çəkirsən. (Aşıq Ələsgər).

zillənmək¹ [zilləmməx'] feil

1. Zilləyib baxmaq, gözlərini qırpmadan diqqətlə bir nöqtəyə baxmaq.
2. Yönəldilmək, dikilmək. □ ..Xəlfə ayağa durub qapıya yanaşdı, hamının gözü ona zilləndi. (M.Hüseyn).
3. Dik qalxmaq. □ Havaya zillənib, uçmaq istərdi; Dəhşətli bir meydan açmaq istərdi. (H.K.Sanılı).

zillənmək² [zilləmməx'] feil

Zilə qalxmaq, yüksəlmək, ucadan səslənmək.

zilləşdirilmə

zilləşdirilmək [zilləşdirilməx'] feil

Zilə qaldırılmaq, tonu yüksəldilmək.

zilləşdirmə

zilləşdirmək [zilləşdirməx'] feil

Zilə qaldırmaq, yüksək tona qaldırmaq (səsi).

zilləşmə

zilləşmək [zilləşməx'] feil

Zilə qalxmaq, yüksək tona qalxmaq, tonu yüksəlmək.

zillət [zillət] isim ərəb

1. Çətinlik, ağır şərait, pis vəziyyət, ağır maddi ehtiyac, yoxsulluq, məşəqqət, üsrət. □ İnsanın zilləti də, izzəti də öz əlindədir. (Atalar sözü).
2. Həqirlik, xarlıq, alçalma. □ ..Düşdüyüm mühit məni zillət və səfalət içində sürünməyə məhkum etmişdi. (S.Hüseyn).