Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

zərlilik [zərrilix'] isim

Zərli şeyin xassəsi, keyfiyyəti.

zərli-zibalı [zərri-ziba:lı]

zərnigar [zərnigar] isim fars

Klassik ədəbiyyatda qızıl naxışlı, qızılla bəzənmiş (naxışlanmış) mənalarında işlənmişdir. □ Tök cəmi-zərnigarə şəfəqgun bədəni; Hicrü fəraq şəminə yəni çirağtut. (Q.Zakir).

zərnişan [zərnişan] sifət fars

1. Qızıl suyu ilə vurulmuş nişanı (naxışı) olan, qızıl nişanlı. □ Hərami könlümə tapşırdı zərnişan oxlar; Ki hər birisi dəyər padşah xəzinəsinə. (Qövsi Təbrizi).
2. İsim kimi: zərli, bəzəkli, naxışlı parça və bu parçadan tikilmiş paltar. □ Ağ xələt bürünər, zərnişan geyməz; Heç kəsi dindirib keyfinə dəyməz. (Aşıq Ələsgər).
3. İsim kimi: zər. □ ..Onun şəklini elə toxu ki, nə qardan, çovğundan, nə də yüz il keçəndən sonra vurduğun naxışların zərnişanı solmasın... (Ə.Məmmədxanlı).
4. Ümumiyyətlə bəzəkli. □ Yaşıl nimtənəli, gülgəz qəbalı; Başında dəstarı zərnişan Pəri! (Aşıq Əmrah).

zərrə [zərrə] isim ərəb

Bir şeyin ən kiçik hissəsi. □ Buradakı dağ günəşinin tərkibində olan zərrələr .. misilsiz dərmanlardır. (S.Rəhimov).

zərrəbin [zərrəbin] isim ərəb/fars

Böyüdücü şüşə (ən xırda şeyləri böyük göstərən şüşə); mikroskop. □ ..Bir daşın qəlbində gizlənən brilyantı zərrəbin vasitəsilə görmək mümkündür. (M.S.Ordubadi).

zərrəcə [zərrəcə] zərf

Zərrə qədər də olsa, az da olmuş olsa; heç, əsla, qətiyyən. □ Dünyaca gözəlliyin olunca, zərrəcə bəxtin olsun. (Atalar sözü).

zərrəcik [zərrəcix'] isim

Ən kiçik zərrə; zərrənin ən kiçicik, ən xırda hissəciyi.

zərrədin [zərrədin] isim

Dialekt. Balaca şeyləri tutmaq və ya kəsmək, doğramaq üçün kəlbətin.

zərrələnmə

zərrələnmək [zərrələmməx'] feil

Zərrələr halına düşmək, ən xırda hissələrinə ayrılmaq, parçalanmaq.

zərrə-zərrə [zərrə-zərrə] zərf

Zərrələrlə, çox kiçicik hissələrlə, az-az, cüzi-cüzi.

zərrin [zərrin] sifət fars

1. Klassik ədəbiyyatda qızıldan düzəldilmiş, qızıldan qayrılmış mənalarında işlənmişdir. □ Dövrü bir bəzmdir behişti-bərin; Tac zərrin, sürahi həm zərrin. (M.Füzuli).
2. Klassik ədəbiyyatda zərli mənasında işlənmişdir. □ Bəzək bilməz bu diyarın göyçəyi; Tanımaz al çarqat, zərrin ləçəyi. (M.P.Vaqif).
3. Qızıl kimi, qızıl rəngində, qızıl kimi parlaq. □ Zərrin qədəh.

zərrinə [zərrinə]

zərurət [zəru:rət] isim ərəb

1. Bir işə hər halda və vəziyyətdə məcbur olma, istər-istəməz onu əmələ gətirmə; məcburiyyət, naçarlıq, çarəsizlik. □ Zərurət insana hər şeyi öyrədər. (Atalar sözü).
2. Lazım olma, lüzum, vaciblik, ehtiyac. □ Cəmiyyətin bütün mütərəqqi adamları .. qüvvələrini birləşdirmək zərurətini anlamışlar. (M.İbrahimov).
3. Son dərəcə yoxsulluq, möhtaclıq, ehtiyac.