Jurnalistika terminləri lüğəti

DV [di-vi] abreviatura

ing. Digital Video – «rəqəmsal video» sözlərinin baş hərflərindən ibarət abreviatura

Vizual və səsli məlumatların qeydə alınması üçün rəqəmsal format tipi.

Bu tipi Sony, Panasonic, Philips, Hitachi, JVC kimi məşhur videoavadanlıq is­teh­salçıları birgə hazırlayıb və 1990-cı illərin or­talarında təqdim edib. Televiziya sə­na­ye­sində belə standarta uyğun video­ka­me­ra, videokaset və video­­maqni­tofon­ları DV adlandırırlar. Formatın MiniDV, DVCAM, Digital 8, DVCPRO, DVCPRO50,  Digital S, HDV və s. növləri var.

DVB [di-vi-bi] abreviatura

ing. Digital Video Broadcasting – «rə­qəmsal video yayım» sözlərinin baş hərf­lərindən ibarət abreviatura

Rəqəmsal yayım standartları ailəsi.

Bu standartları dünyanın aparıcı telekompaniyaları və müvafiq avadanlıq istehsalçıları tərəfindən 1991-ci ildə yaradılmış, 1993-cü ildən DVB Project – Digital Video Broadcasting Pro­ject (rəqəmsal video yayım layihəsi) adı almış beynəlxalq konsorsium hazırlayıb. Standartlar tətbiq sahəsinə görə qruplara bö­lünür: DVB-S peyk yayımı, DVB-C kabel yayımı, DVB-T yerüstü efir yayımı, DVB-H mobil yayım üçün nəzərdə tutulub və s.

DVD [di-vi-di] abreviatura

ing. Digital Video Disc – «rəqəmsal vi­deodisk» və ya Digital Versatile Disc – «rəqəmsal çoxməqsədli disk» sözlərinin baş hərflərindən ibarət abreviatura

edyuteynment

lat. educare – tərbiyə et­mək + fr. entretenir – birgə, yapışıqlı

Əy­ləncə vasitəsilə maarifləndirmə.

E., əsa­­sən, internet texnologiyalarının inkişafı nəticəsində jurnalistikanın maarifləndirmə və əyləndirmə funksiyalarının birləşməsi məhsuludur.

efir

yun. aither – hava

1. Radio dalğa­la­rının yayıldığı fəzanın, mühitin ümumi­ləşdirilmiş adı;  məs.: E. yayımı.

2. Radio və televiziya jurnalistikasında fəaliyyətin son mərhələsi, məqsədi; məs.: E.-ə hazırlıq, ­E.-ə vermək.

efir yayımı

Radio və televiziya siqnal­larının yerüstü ötürücü stansiyalar vasitə­silə kol­lektiv və ya fərdi istifadədə olan qə­buledici qurğulara çatdırılması.

E.Y. teleradio ve­riliş­lərinin naqilsiz rabitə va­sitələri ilə ye­r­üstü yayım üsuludur.

efir-kabel yayımı

Radio və televiziya siq­nal­larının kollektiv və ya fərdi istifadədə olan qəbuledici qurğulara həm yerüstü ötü­rücü stansiyalar, həm də naqilli rabitə vasitələri ilə çatdırılmasını təmin edən ya­yım üsulu.

Adətən, teleradioşirkətlər bü­tün yayım üsullarından paralel istifa­dəyə üs­­tün­lük verir.

efirlə bildiriş

Əsərlərin, ifaların, fonoq­ramların, yayım təşkilatının verilişlərinin radio və televiziya vasitəsilə (kabel te­leviziyası istisna olmaqla), o cümlədən peyklərdən istifadə etməklə əhaliyə çat­dı­rılması.

Kodlaşdırılmış siqnalların bil­dirişi də (kodun açılması vasitələri yayım təşkilatı tərəfindən və ya onun razılığı ilə əhaliyə təqdim olunarsa) E.B. sayılır.

ekoloji informasiya

Ətraf mühitə, onun komponentlərinə, habelə bu kompo­nent­lərin təsirinə məruz qalan insanların ­sağ­­lamlığı və təhlükəsizliyinə, yaxud mə­də­niyyət abidələrinin vəziyyətinə dair ­mə­lumatlar.

Bu, E.İ. termininə Orhus kon­­ven­siyasında (1998) verilmiş bey­nəl­xalq izahdır.

ekoloji jurnalistika

Ətraf mühit və onun komponentləri ilə əlaqədar problemləri, ekoloji tədbirləri işıqlandıran jurnalistika sahəsi.

E.J.-nın, başqa sözlə, ekojurna­listikanın əsas məqsədi insanları ətraf mühitin vəziyyəti barədə daim məlu­mat­landırmaq, həm yerli, həm də bey­nəl­xalq ictimaiyyətin diqqətini təbiətin, mədə­niyyət abidələrinin mühafizəsinə yö­nəlt­mək, insanların sağlamlığı və təhlü­kə­sizliyi qayğısına qalmaq, təbiətlə har­moniyada yaşamaq qaydalarını vətən­daşlara təlqin etməkdir.

ekran

fr. ecran – arakəsmə

1. Təsvirin pro­yeksiya olunduğu səth; məs.: televiziya E.-ı, divar E.-ı.

2. Bir mühiti digərindən ayı­ran, onun təsirindən qoruyan örtük.

Kabelin içərisində yayım siqnalını daşıyan naqili kənar şüalanmadan qorumaq, ha­belə itkiləri azaltmaq üçün örtük də E. adlanır.

3. Elektromaqnit dalğalarını, işıq şüalarını əks etdirən, yaxud yönəldən səth.

E.-ın bu xüsusiyyətindən fotojur­nalisti­kada, televiziya və kino çəkilişlərində isti­fadə olunur.

4. Məcazi mənada: televiziya və ya kino sənəti, kinematoqrafiya; məs.: E. ulduzu, E.-a çıxmaq.

eksklüziv

lat. excludo – istisna edirəm

1. Yeganə, təkrarsız.

Jurnalistikada bu ter­min­dən fakt və hadisələrlə bağlı digər media orqanlarının malik olmadığı infor­masiyanı, yaxud materialı yayarkən istifadə edirlər. E. xəbər, E. müsahibə, E. reportaj terminləri məhz belə məlumatlara şamil olunur. Onlar orijinallığı və təkrarsızlığı ilə böyük auditoriya marağına səbəb olur.

2. Yalnız bir nəfərə, bir təşkilata məxsus olan; məs.: E. reklam hüququ, E. işıq­lan­dırma hüququ.

eksklüziv auditoriya

Nəzərdən keçirilən za­man kəsiyində yalnız bir kütləvi informa­siya vasitəsini oxuyan, izləyən və dinləyən, yaxud yalnız bir reklam daşıyıcısına müra­ciət edən əhali qrupu.

E.A. kütləvi informasiya vasitəsinin ümumi auditoriyasının mühüm seqmentini təşkil edir və çox vaxt əhalinin ona olan etimadının göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

eksklüziv sponsor

Media layihəsinin, o cümlədən kütləvi informasiya vasitəsinin konkret buraxılışının, yaxud verilişin is­tehsalı ilə bağlı bütün maliyyə öhdəliklə­rini üzərinə götürmüş hüquqi və ya fiziki şəxs.

E.S. maliyyələşdirdiyi layihədə müs­­­təsna reklam hüququna malikdir.

eksperiment

lat. experimentum – təc­rü­bə, sınaq

Fikrin, ideyanın yaradıcılıq planının qeyri-ənənəvi üsullarla həyata keçirilməsi forması.