Bütün lüğətlər

keyləşmə

keyləşmək [keyləşməx'] feil

1. Hərəkət qabiliyyətini itirmək, qurumaq, çəng olmaq, keyimək.
2. Məcazi mənada: hiss və dərk etmə qabiliyyətini itirmək, donub qalmaq, quruyub qalmaq; kütləşmək, süstləşmək. □ Sənubər başı keyləşənə .. qədər oxudu. (B.Bayramov).
3. Məcazi mənada: azalmaq, zəifləmək, keçmək.

keylik [keylix'] isim

1. Keyləşmiş, hissizləşmiş şeyin halı. □ Əlin keyliyi.
2. Məcazi mənada: süstlük, kütlük, hissizlik. □ Şirin özündə bir keylik hiss edirdi. (İ.Əfəndiyev).

keysu [keysu] isim fars

Klassik ədəbiyyatda uzunsaç, zülf, hörük mənalarında işlənmişdir. □ Belə türrə, belə keysu, – belə saç; Belə qəmzə, belə qaşü göz olmaz. (Q.Zakir).

kəbə [kə:bə] isim ərəb

1. Məkkədə müsəlmanların müqəddəs saydıqları bina – qibləgah. □ Kəbə ziyarətinə getmək.
2. Məcazi mənada: əsas, mərkəz. □ Mərhum Molla Tarqulu həmişə deyərdi ki, Danabaş kəndi yer üzünün Kəbəsidir, yəni mərkəzidir. (C.Məmmədquluzadə).
3. Məcazi mənada: ən əziz, ən istəkli, ən müqəddəs sayılan şey haqqında. □ Onun Kəbəsi mücrüdür ki, gündə yeddi dəfə başına dolansın. (S.S.Axundov).

kəbin [kəbin] isim fars

1. Arxaizm. Evlənmə əsnasında kişi (oğlan) tərəfindən qadına (qıza) vəd edilən nikah bahası; başlıq, mehr. □ ..Qabaqda axmaqlıq edib, kəbin pulunu beş min manat yazdırmışam. (Ü.Hacıbəyli).
2. İzdivac, nikah; evlənmənin qanuni şəklə salınması. □ Kəbin əhvalatını bitirməkdən ötrü əvvəlcə mənim bu əqdim .. qeyd olunmalı idi. (T.Ş.Simurq).

kəbinli [kəbinni] sifət

Kəbini olan; qanuni. □ A kişi, nə deyirsən? Kəbinli qızı da qaçırmaq olurmu? (N.Nərimanov).

kəbinlilik [kəbinnilix'] isim

Kəbinli olma, kəbini olma, nikahlılıq.

kəbinsiz [kəbinsiz] sifət

Kəbini olmayan, rəsmi nikahı olmayan; qeyri-qanuni. □ Kəbinsiz arvad.

kəbir sifət ərəb

1. Arxaizm. Böyük, ulu.

Həqqi batil еyləmişlər, işlənir cürmi-kəbir,

Şеyxlər şəyyad, abidlər abusən qəmtərir. (M.P.Vaqif)

2. Arxaizm. Yaşlı, qoca.

3. Arxaizm. Mühüm, ciddi.

kəbleyi [kəbleyi] isim

Arxaizm. “Kərbəlayı” sözünün canlı dildə işlənən forması. □ Kəbleyi! Sən başa düşmürsən. (H.Nəzərli).

kəbutər [kəbu:tər] isim fars

Klassik ədəbiyyatda göyərçin mənasında işlənmişdir. □ Neçə müddət qərq oldular tufana; Əmr etdi, kəbutər gəzdi hər yana. (Aşıq Ələsgər).

kəc¹ [kəc] sifət fars

1. Əyri. □ Kəc baxış.
2. Tərs, höcət. □ Kəc adam.

kəc² [kəc]

kəcavə [kəca:və] isim fars

Arxaizm. Keçmişdə Şərqdə səfərə çıxan adlı-sanlı adamlar üçün minik heyvanlarının, adətən, dəvənin üstündə düzəldilən örtülü yer. □ Nigar xanımı atdan düşürüb, kəcavəyə mindirdilər. (“Koroğlu”).

kəcbin [kəcbin] sifət fars

1. Arxaizm. Çəpgöz, qıyıqgöz, çaş. □ Kəcbin adam.
2. Arxaizm. Məcazi mənada: əyri gözlə baxan, hər şeyi əyri görən, yaxşı bir şey görməyən, xeyirxah olmayan. □ ..şəhla gözlərin insaniyyətcə nə qədər kəcbin olduğunu düşünmüşdü. (M.S.Ordubadi).