Bütün lüğətlər

örtücü yarpaq

Adi gövdəli və ya nisbətən növdəyişilmiş yarpağın qoltuğunda yerləşən tək çiçək və ya hamaşçiçəyi.

örtük toxuması

Əsasən əlverişsiz xarici şəraitdə bitki orqanlarını qorumaq üçün xidmət edən, onları örtən sıxlaşdırılmış hüceyrələr kompleksi.

Ö.T. bitki orqanlarını (kök, gövdə, yarpaq və s.) xaricdən örtərək onları mühafizə edir. Ö.T.-na dəricik, mantar və qabıq hüceyrələri daxildir. Ö.T. prozenxim tipli müxtəlif hüceyrələrin cəmindən ibarət olub epiderma və peridermadan ibarətdir.

örtüksüz çiçək

Çiçək yatağı olmayan və yalnız erkəkcik və dişiciyi olan çiçək.

örtülü fitosenoz

Bitkilərin yerüstü hissələrinin bir-biri ilə birləşərək tam sıx örtük əmələ gətirdiyi qrup.

örtülütoxumlu bitkilər

lat. angiospermae

Bitkilər aləminin şöbəsi.

Toxumlu bitkilərdir. Ö.B.-in 250 mindən çox növü vardır. Ö.B. ikiləpəlilər (lat. dicotyledonae) və birləpəlilər (lat. monocotyledonae) sinfinə bölünür.

ötürücü hüceyrələr

Plazmatik membranın səthini artıran parenxim hüceyrələr.

Ö.H. həll olmuş maddələrin yaxın məsafələrə daşınmasında mühüm rol oynayırlar. Bax həmçinin: ötürücü toxuma.

ötürücü toxuma

Bitkilərdə üzvi və mineral maddələrin hərəkətini təmin edən toxumalar.

Mineral maddələri ötürən toxuma 2 cür olur: traxeidlər və borucuqlar. Üzvi maddələr isə ələyəbənzər borular vasitəsi ilə ötürülür. Bax həmçinin: ötürücü hüceyrələr.

övrə

lat. urtica

Orqanizmin dəridə suluqarın əmələ gəlməsi və qaşınma ilə müşayiət olunan allergik reaksiyası.

özək

Kol və ağac bitkilərində gövdənin mərkəzi qatı.

Ö. gövdəyə möhkəmlik verir. Ö. sellülozlu, bəzən oduncaqlaşmış, nazik qabıqları çox tez məhv olan və ya tam dağılan, daha iri parenxim hüceyrələrindən ibarət olan oxlu silindrin mərkəzində yerləşir.

özək borusu

Gövdənin mərkəzi hissəsindəki boşluq (doldurulmamış özək).

öz-özünə tozlanma

Eyni çiçəkdə erkəkciyin tozcuğunun dişiciyin ağızcığına düşməsi.

Proses adətən çiçək hələ qönçə şəklində olarkən baş verir.

ÖZÜNƏİNDUKSİYA

Konturda cərəyan şiddəti zamana görə dəyişərkən, konturun özündə induksiya elektrik hərəkət qüvvəsinin yaranması hadisəsi.

Elektrik hərəkət qüvvəsinin konturda yaratdığı əlavə cərəyana ekstracərəyan deyilir. Elektrik dövrəsi qapandıqda və açıldıqda əmələ gələn ekstracərəyan Ö. hadisəsinə misal ola bilər.

öcəşkən – sakit

Öcəşkən, dalaşqan uşaqdır (“Ulduz”); Sakit, aǧıllı adama oxşayır (S.Qədirzadə).

öcəşmək – sakitləşmək

Bir ana şivəni, bir el qayǧusu; Bir el şairinin təmiz duyǧusu; Və onunla gedən bir öcəşmədir; Bir quru səhradan çıxan çeşmədir (M.Müşfiq); Axır ki, sakitləşdi (M.Hüseyn).

ögey – doǧma

Dedim ögey atadan ata olmaz bunlara (M.Eynullayeva); – Sən mənim doǧma atamsan! (Ə.Vəliyev).