Etimologiya lüğəti

abgərdən

Fars sözüdür (əsli abgərdən), “çömçə” deməkdir. Ab “su”, gərdan isə “gəzən”, “dolanan”, “hərəkət edən” deməkdir. Abgərdan hərfi mənada “suda dolanan, hərəkət edən, suyu qarışdıran” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abgüşt

Farsca ab (su) və güşt (ət) sözlərindən düzəlib, “ət suyu” (bozbaş) deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abhəyat

“Dirilik (həyat) suyu” deməkdir. Ab farscadır, həyat isə ərəbcə. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abı

Fars sözüdür, ab “su”dur, -ı şəkilçisi (farsca -i şəkilçısi: ab -i) ondan sifət əmələ gətirib: “su rəngində olan” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abır

(Əsli: abru) fars mənşəlidir, ab “su” deməkdir, ru isə “üz”; və onun 2 yozumu ola bilər:

1. “Üzünün suyunu ətəyinə axıtmaq”. 

2. “Elə günə salmaq ki, tumanını qal­dı­rıb üzünü gizlətsin”. Deyimdəki bükmək sözü göstərir ki, 2-ci yozum daha doğ­ru­dur. Birinci doğru olsa idi, bükmək yox, tökmək sözü işlədilərdi. Bizdə ud sözü işlədilib. Ayıblı yerə “ud yeri” deyiblər. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

Abid

Ərəb mənşəlidir, “ibadət edən”, “Allah qulu” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abidə

Ərəbcədir, əbədi sözü ilə kökdaşdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abi-neysan

Hərfi mənası “aprel suyu” deməkdir. Ab “su”dur (farsca), neysan isə uryanicə aprel ayının adıdır (bizə fars dilindən keçib). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abqora

Fars mənşəlidir, ab “su”, qora isə “kal üzüm” deməkdir (kal “üzüm suyu”, yəni “turş şirə” anlamını verir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

aborigen

Latın sözüdür, “qədimdən sakin olan” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

abutel

Ərəbcə tel (qızıl), farsca ab (su) sözlərindən əmələ gəlib, “parlaq” anlamını əks etdirir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

ac

Dilimizdə həm feil (acmaq), həm də ad (ac adam) kimi işlədilir. Aş (xörək) sözü zə­minində yaranıb. Mənası “aş (xörək, yemək) istəmək”, “aş arzulamaq” demək olub. “Ərsəyə (əsli: əsrə) gətirmək”, “bəsləmək”(əsli: aşlamaq) sözləri də tarixi baxımdan aş (aşlamaq) sözü ilə bağlıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)  

acgöz

Sözün əsli aşgözdür. Elə ac sözü də aş kəlməsinin dəyişmiş formasıdır. Acgöz (aşgöz) yeməkdən doymayana, həmişə yem (aş) arxasına boylanana deyirlər. Az aşın duzu deyil, Nə tökərsən aşına..., Ayranaşı, qatıqaşı, aşpaz, aşxana kimi onlarla söz sübut edir ki, aş təkcə “plov” yox, ümumiyyətlə, “yem”, “xörək” demək olub. Qazan yerinə, aşac, yemək yerinə, aşlamaq işlədilməsi türk xalqlarında çox yayılıb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti) 

acı

Acıq kəlməsi ilə eyni kökə malikdir. Acı “turş” demək olub (indi məna bir qədər dəyişib), acıq isə “hirs” anlamında işlədilir. Bu da “turş” anlamı ilə əlaqədardır. Təsadüfi deyil ki, acıqlı adam üz-gözünü turşudur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti) 

acırğan

Radlovda “turş” anlamında açıqlanıb. Ayran sözü də bununla bağlıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)