Etimologiya lüğəti

zabit

Ərəb sözüdür, hərfi mənada “zəbt edən” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zadə

Farsca zadən (doğmaq) feili ilə qohumdur, qrammatik əsası “za”dır. Zahı sözü də buradandır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zafta

Ərəbcə olan zabitə sözünün dialekt tələffüzüdür. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zair

Ərəbcədir, cəm forması “zəvvar”dır. Ehtimal ki, Zaur da buradandır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Zaqatala

Alimlər bunu sak-a-tala (sakların düzənliyi, talası) kimi yozurlar. Bəzən za (arxa) və tala (talanın arxa tərəfi) kimi də şərh edilir. Birinci variant daha inandırıcıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zal

Farsca gümrah sözünün sinonimidir (farslarda gümrah “yolunu azmış” de­mək­dir, bizdə məna dəyişib: çevik, qoçaq anlamını bildirir). Şəxs adı kimi kişilərə verilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zar

Farsca zaridən “ağlamaq” feili ilə qohumdur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zarafat

Ərəb sözüdür (əsli: zərafət), “zəriflik” deməkdir, zərif kəlməsinin ərəbcə cəm formasıdır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zarıncı

Kökü “zar”dır və təqlidi sözdür (zar-ıltı...), -ı şəkilçisi ondan feil düzəldib (zar-ı-maq), gül-ünc qəlibi üzrə zarı-(ı)nc sözü əmələ gəlib, sonrakı -i şəkilçisi isə sifət düzəldən şəkilçidir. Saz havası da var: “Zarıncı Kərəmi”. M.Cümə yazır: Eləmiş nazın məni, bəlkə, zarıncı... (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zart

Bunu ərəb mənşəli hesab edirlər. Əslində, təqlidi sözdür (zarıltı, gurultu..). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zat

Ərəbcədir, bizdə onun əvəzinə soy işlədilib.  “Zatına lənət”, “zatı qırıq” deyirik. Cəmi zəvat kimidir, “mahiyyət” deməkdir. Zatən sözü də buradandır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Zaur

zavod

Xammalı mexaniki yolla işləyən müəssisə; rusca “заводитъ” sözü ilə qohumdur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

zenit

Ərəbcə səmt sözündəndir (başımızın üstündəki göy nöqtəsi). (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Zeydulla

Ziyad və Allah sözlərindən əmələ gəlib. Ərəbcə “Allahın böyütdüyü”, “Allahın üstün tutduğu” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)