Etimologiya lüğəti

şərq

Ərəbcədir. “Блеск” mənasını verən əşraq kəlməsi də mövcuddur. Görünür, şərq “işıq” (gün çıxan tərəf) deməkdir. Qərb isə qürub (batmaq) sözündəndir. Bizdə çox vaxt şərqə ön, qərbə isə arxa deyilib. Doğu və batı kəlmələri isə indi də şərq və qərb anlamında bir sıra türk dillərində işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Şərqiyyə

Ərəbcə şərq sözü ilə qohumdur. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şərm

Farsca “həya” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şətəl

“Qalibə verilən pul” deməkdir. Şətəl qatmaq, görünür, pul verib işə maneçilik tö­rətməklə bağlı yaranıb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şıxzaman

“Dövrün, zamanın şeyxi (şıxı)” deməkdir. Alınma sözdür. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şıltaq

Şılta feilindən düzəlib. Şılta isə mənbələrdə rus dilinə придраться kimi tər­cümə olunub. Şıltaq (dara-q qəlibi üzrə yaranıb) “fürsətdən istifadə edərək istə­yi­nə nail olmaq cəhdi” kimi açıqlanıb. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şırım

Güman ki, bu söz cırmaq feilindən yaranıb, cırım kimi olub, sonra ilk səs də­yişib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şifahi

Ərəbcə şəfe “dodaq” deməkdir, şifahi (şəfəvi) “dodağa aid olan” anlamını əks etdirir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şikəst

Farsca şekəstən (sındırmaq) məsdərindən əmələ gəlib. İşgəncə (əsli: şe­kənçe) sözü də buradandır. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şil

Fars mənşəlidir, “şikəst” deməkdir. Şil-küt kimi daha çox işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şil-küt

Farscadır, şil “şikəst” deməkdir, sinonimlər birləşməsidir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şinimək (şinəmək)

Dialektlərin çoxunda (Tovuz, Kəlbəcər, Qəbələ, Şirvan...) “qulaq vermək”, “dirənib durmaq”, “mənasızlıq” anlamlarını əks etdirir. Rus dilin­də “шни” sözü var və вздор, бабьи сплетни anlamında işlədilir. Güman etmək olar ki, şini və şni sözləri qohumdur, amma bizdə məna daha genişdir, sözün rus­lara bizdən keçməsi ehtimal olunur. Söz farsca şenidən (dinləmək) məs­dərinin əsası (şeno) ilə də bağlı ola bilər. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şirdan

Fars sözüdür, hərfi mənası “süd qabı” deməkdir. Dəyirman daşının bo­ğa­zına silindrə oxşar bir şey qoyurlar. Təknədəki dən onun içinə, oradan da daşın altına (“mədəyə”) gedir. Buna da şirdan deyilir. Əlbəttə, dəyirman və heyvan mə­dəsi ilə bağlı işlədilən şirdan sözü məcazi məna ilə bağlıdır. Şirdan sözü ahəng qanuna tabe olaraq indi şırdan kimi də işlədilir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

Şirəli

“Şir kimi qoçaq Əli” deməkdir. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

şirin

Farscadır, şirni sözü ilə qohumdur. Bizdə onun yerinə dadıq (dadlı) və sücik (həm şərab demək olub, həm də şirin mənasında işlədilib) sözlərindən istifadə olunub. Süci feili “şirin olmaq” mənasını verib və ondan sücik kəlməsi əmələ gəlib. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)