Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

zingvara [zinkvara] isim

Salxımları çox xırda və dənələri tökülmüş üzüm.

zinhar [zinhar] nida fars

Klassik ədəbiyyatda nəbadə, amandır, ay aman, saqın, ehtiyatlı ol (adətən bir şeydən saqındırmaq üçün işlənir) mənalarında işlənmişdir. □ Ey iki gözüm, yaman olur ar; Namusumuzu itirmə, zinhar! (M.Füzuli).

zir¹ [zir] isim fars

1. Ərəb (fars) əlifbasında samitlərin altında qoyulan və “e” səsini ifadə edən |¯| işarəsinin adı, kəsrə.

2. Arxaizm. Alt, altda, alta.

zir² [zir] isim ərəb

Arxaizm. Sazın ən zil səs çıxaran simi.

Ziri-qəm olma, eşit nəğmeyi-zilü bəmini,

Çəkmə, aqilsən əgər, dəhri-müxalif qəmini. (S.Ə.Şirvani)

zira [zi:ra] bağlayıcı ərəb

Çünki, ona görə ki (bəzən “ki” bağlayıcısı ilə). □ Deməzəm dəxi: “Sənə aşiqəm”, ey gül! Zira; Sənə aşiqliyim izhar edəli xar olubam. (M.Füzuli).

zirab [zirab] isim fars

Arxaizm. Ayaqyolu.

ziraət [zira:yət] isim ərəb

1. Arxaizm. Əkinçilik. □ Sizin yerin camaatı ziraətə məşğul olarmı? (Ə.Haqverdiyev).
2. Arxaizm. Əkin, əkinəcək, bitki. □ Mayın 7-də 5 saat yağış yağıb ziraətlərə ziyadə nəf yetirdi, xəlayiqi şad elədi. (“Əkinçi”).

zircamə [zirca:mə] isim fars

Arxaizm. Alt paltarı, tuman-köynək. □ Çamadanın içində .. bir neçə top ağ köynək və zircamə və bir neçə dənə ağ dəsmal vardı. (S.M.Qənizadə).

zircaməlik [zirca:məlix'] isim

Arxaizm. Zircamə üçün yararlı, alt paltarlıq. □ İpək parçadan zircaməlik.

zirdəst isim fars

Arxaizm. Əlaltı, köməkçi. □ .. Xacə Mübarək, sənin zirdəstlərin də çölə çıxsınlar, sən qal! (M.F.Axundzadə)

zireh [zireh] isim fars

1. Arxaizm. Ox və s. yaralayıcı silahlardan qorunmaq üçün döyüşçülərin üstdən geydikləri dəmir tordan, yaxud qalın dəridən geyim. □ ..İri vücudlu kor bir dilənçi iki əli ilə zirehi silkələyərək qışqırırdı. (S.Hüseyn).
2. Hərbi gəmilərdə, tanklarda və s.-də xüsusi polad laylardan ibarət möhkəm qoruyucu örtü. □ Polad zireh.
3. Zoologiya. Bəzi heyvanların (tısbağa, timsah və b.) bədənini örtən bərk qabıq. □ Tora qara rəngli dəri zirehi olan nəhəng bağa düşmüşdü.

zirehdeşən [zirehdeşən] sifət

Hərb. Zirehli örtüləri deşən, dəlib keçən. □ Zirehdeşən mərmi.

zirehdələn [zirehdələn]

zirehləmə

zirehləmək [zirehləməx'] feil

Zireh vurmaq, bir şeyin üzərini zirehlə örtmək.

zirehlənmə