Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

zəqqətun [zək'qətun]

zəqqum [zək'qum] isim ərəb

1. Acı meyvəsi olan bir cins ağac; ağı ağacı. □ ..Odabaşıdan xahiş etdim ki, zəqqum ağacını mənə göstərsin. (Ə.Haqverdiyev).
2. Bu ağacın meyvəsi.
3. Məcazi mənada: çox acı şey haqqında. □ Heyif oldu yarın şirin söhbəti; Zəhərə, zəqquma, ağıya döndü. (AşıqMolla Cümə).

zəqqumlamaq [zək'qumlamax] feil

1. Zəqqum vermək, zəqqum yedirmək.
2. Vulqarizm. Yedirmək, doydurmaq (acıqla deyilir).
3. Məcazi mənada: acılamaq, zəhərləmək.

zəqqumlanmaq [zək'qumlammax] feil

Vulqarizm. Yemək (acıqla deyilir). □ ..Bir əppəkdən-zaddan ver, zəqqumlanaq. (N.Nərimanov).

zəlalət¹ [zəla:lət] isim ərəb

1. Klassik ədəbiyyatda alçalma, alçaqlıq, həqarət, rəzalət, xarlıq mənalarında işlənmişdir.

Bu nə zəlalətdir?
2. Zillət, əzab və əziyyət, çətinlik, möhnət. □ Amma o millət ki, ümidini qılınca bağlayıb, həmişə zəlalətdə bulunubdur. (N.Nərimanov).

zəlalət² [zəla:lət] isim ərəb

Klassik ədəbiyyatda doğru yoldan azma, düz yoldan sapma(çıxma), sapqınlıq mənalarında işlənmişdir. □ Zəlalət əhli hər şeyi gec anlar, gec də hökm eylər.. (M.Ə.Sabir).

zəlam [zəlam] isim ərəb

Klassik ədəbiyyatda qaranlıq, zülmət mənalarında işlənmişdir. □ Sanki göydən yağırdı hüznü zəlam; Çulğayırdı cahan üzün zülmət. (C.Cabbarlı).

zəli [zəli] isim

1. Zoologiya. Şirin sularda yaşayan, heyvanların bədəninə yapışıb onların qanını sormaqla dolanan xırda qurd. 

2. Məcazi mənada: başqasını amansızcasına istismar edən, soyan, var-yoxunu sorub çəkən adam haqqında. □ Xalqın qanını zəli kimi sormaq.
3. Məcazi mənada: yapışdığı yerdən qopmayan, tutduğunu əldən buraxmayan şey və ya adam haqqında. □ Lakin bir zəli dəyişməyir öz xislətini. (O.Sarıvəlli).

zəlil¹ [zəlil] sifət ərəb

Zəlalətə düşmüş; yazıq, bədbəxt, həqir, fəqir, xar.

Zəlilü-xar edərək məhbəsi-əsarətdə,

О şanlı qоllarına zülminən vurar zəncir. (C.Cabbarlı)

zəlil² [zəlil] sifət ərəb

Arxaizm. Kölgəli.

zəlilanə [zəlila:nə] zərf ərəb/fars

Klassik ədəbiyyatda zəlil kimi, bədbəxtcəsinə, yazıq-yazıq mənalarında işlənmişdir. □ Mənsur bu mərhəmətdən bir növ taqətə gəlib göz yaşı tökərək, bir sövti-zəlilanə ilə ahü naləyə başladı. (C.Cabbarlı).

zəlilləşmə

zəlilləşmək [zəlilləşməx'] feil

Zəlil olmaq, xar olmaq, pis günə düşmək.

zəlillik [zəlillix'] isim

Zəlalətə düşmüş adamın halı; zəlalət, xarlıq, həqirlik, yazıqlıq, bədbəxtlik.

zəlil-zəlil [zəlil-zəlil] zərf

Yazıq-yazıq, fağır-fağır.

zəlzələ [zəlzələ] isim ərəb

zəlzələli [zəlzələli] sifət

Tez-tez zəlzələ olan, zəlzələ baş verən; zəlzələyə məruz qalan. □ Zəlzələli yerlər.