Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

xəsisləşmək [xəsisləşməx'] feil

Xəsis olmaq, xəsisliyi getdikcə artmaq.

xəsislik [xəsislix'] isim

Simiclik, xəsis adamın xasiyyəti. □ Xəsislikdən xoşum gəlmir.

xəspuş [xəspuş] isim fars

Fırıldaqçı, xırda oğru, cibgir, cibəgirən. □ Bu xəspuşların qəribə xasiyyəti var: duz-çörəyə xəyanət etməzlər. (Y.V.Çəmənzəminli).

xəspuşluq [xəspuşlux] isim

Fırıdaqçılıq; cibgirlik, xırda oğruluq.

xəstə [xəsdə] sifət fars

1. Səhhəti yerində olmayan, bir xəstəliyi olan; naxoş, azarlı. □ Xəstə qadın.

2. İsim kimi: azarlı, naxoş olan adam. □ Xəstənin halı yaxşılaşırdı.
3. Məcazi mənada: şairanə təşbehlərdə dərdli, qayğılı, mənən üzgün. □ Könlüm xəstədir sən gedəndən.
4. Məcazi mənada: sönük, zəif, cılız, ölgün. □ Kiçik bir lampanın ziyası evə xəstə və ölgün bir işıq nəşr edirdi. (S.Hüseyn).
5. Məcazi mənada: bir şeyə həddindən artıq meyil edən, aludə olan; aludə, mübtəla, düşkün. □ Futbol xəstəsi.
6. Məcazi mənada: klassik ədəbiyyatda yazıq, zavallı, aciz, fağır, bimar mənalarında işlənmişdir. □ Vidadi xəstəyəm, günlər sanaram; Dərd əhliyəm, qəm hərfini qanaram. (M.V.Vidadi).

xəstəhal [xəsdəhal] sifət fars/ərəb

1. Bir qədər xəstə, kefsiz, halsız, nasaz. □ Xəstahal adam.
2. Məcazi mənada: halsız, ölgün, düşkün. □ And olsun Kəbəyə, xəstəhalam mən. (Q.Zakir).

xəstəhallıq [xəsdəhallıx] isim

Kefsizlik, halsızlıq, düşkünlük, nasazlıq.

xəstəxana [xəsdəxana] isim fars

Müalicə üçün xəstələrin yatdığı ev, bina, müəssisə. □ Xəstəni xəstəxanaya qoymaq.

xəstəxanalı [xəsdəxanalı] sifət

Xəstəxanası olan. □ Xəstəxanalı qəsəbə.

xəstə-xəstə [xəsdə-xəsdə] zərf

Xəstə olduğu halda, azarlı-azarlı, naxoş halda. □ Xəstə-xəstə işə getmək.

xəstələndirmə

xəstələndirmək [xəsdələndirməx'] feil

Xəstə etmək, xəstələnməsinə səbəb olmaq, azara salmaq, azarlatmaq, naxoşlatmaq. □ Uşağı xəstələndirmək.

xəstələnmə

xəstələnmək [xəsdələnməx'] feil

Azarlamaq, naxoşlamaq, bir xəstəliyə tutulmaq. □ Yağışa düşüb xəstələnmək.

xəstəlik [xəsdəlix'] isim

Orqanizmin normal həyat fəaliyyətinin pozulması halı; azar, naxoşluq. □ Göz xəstəlikləri.