Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

qabaqcıl [qabaxcıl] sifət

1. Ən şüurlu, ən gözüaçıq, ən təşəbbüslü; işdə, mübarizədə hamıdan irəlidə gedən, ən fəal. □ İstehsalat qabaqcılları.

2. Öz inkişafına görə o birilərindən daha yüksək səviyyədə olan, ən mütərəqqi, ən irəlidə gedən. □ Qabaqcıl elm. Qabaqcıl nəzəriyyə.

qabaqcıllıq [qabaxcıllıx] isim

Hər hansı bir işdə qabaqcıl olma, ön sırada olma; birincilik, təşəbbüsçülük. □ İşdə qabaqcıllıq.

qabaqda [qabaxda] zərf

1. İrəlidə, qabaq tərəfdə. □ Qabaqda oturmaq. 

2. Gələcəkdə, irəlidə. □ Hələ qabaqda ay var, il var, nə tələsik iş var?! (Atalar sözü).

qabaqdakı [qabaxdakı] sifət

1. Qabaqda, irəlidə olan; qabaqda duran, ya oturan. □ Qabaqdakı evlər.

2. Yaxındakı, irəlidəki. □ Qabaqdakı kəndin adı nədir?

qabaqdan [qabaxdan] zərf

1. Qabaq tərəfdən, ön tərəfdən; qarşı tərəfdən; qarşıdan. □ Mən qaçıram bəladan, bəla çıxır qabaqdan. (Atalar sözü).

2. Qabaqcadan, əvvəlcədən, əvvəldən, çoxdan. □ Gəlməyəcəyini qabaqdan bilirmiş.

qabaqgörən [qabaxgörən] sifət

Gələcəyi görən, bəsirətli, açıqfikirli; qabaqcıl, tərəqqipərvər. □ Qabaqgörən adam.

qabaqgörənlik [qabaxgörənnix'] isim

Qabağı görmə, gələcəyi görmə; açıqfikirlilik, bəsirət. □ Qabaqgörənlik hər kəsin məziyyəti deyil.

qabaqkı [qabaxkı] sifət

Əvvəlki, əvvəldə olan, keçmişdə olan. □ Qabaqkı məsələ. Qabaqkı hadisə.

qabaq-qabağa [qabax-qabağa] zərf

Qarşı-qarşıya, üz-üzə, üzbəüz, bir-birinin önündə. □ Qabaq-qabağa oturmaq.

qabaq-qarşı [qabax-qarşı] zərf

Qabaq-qabağa, qarşı-qarşıya, üz-üzə. □ Qabaq-qarşı oturmaq.

qabaq-qənşər [qabax-qənşər] isim

Qabaq, göz qabağında olan, görünən yer. □ Qabaq-qənşər qayalıqda kəklik oxuyur; Var ol səni, xallı pəri, bu təbrik üçün. (M.Araz).

qabaqlama

qabaqlamaq [qabaxlamax] feil

1. Bir hadisənin baş verməsinə mane olmaq üçün qabaqcadan tədbir görmək, baş verməyə qoymamaq, qabağını almaq. □ Görkəmlli alim zəmanəsini xeyli qabaqlamışdı.

2. Qabağını kəsmək, qabağında dayanıb getməyə qoymamaq. □ Cahan istəyir getsin, Soltan bəy tez qabaqlayır. (Ü.Hacıbəyov).

3. Başqasının etmək istədiyi bir işi ondan qabaq görmək, yaxud söyləmək. □ Mən deyəcəkdim, lakin o məni qabaqladı.

4. Ötmək, keçmək. □ Budur, aşağıdan üçüncü dolayıdan başıyuxarı iki atlı çapışır. Görək bunların hansı qabaqlayacaq. (C.Məmmədquluzadə).

5. Qabağına salmaq. □ Nəzarətçilərdən biri oğrunu qabaqlayıb gətirdi.

qabaqlanma

qabaqlanmaq [qabaxlammax] feil

Qarşılanmaq, önlənmək. □ Faciənin qabaqlanması.