Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

nizamlanma

nizamlanmaq [nizamlammax] feil

Nizama salınmaq, müəyyən qayda və sistemlə tənzimlənmək.

nizamlayıcı [nizamlıyıcı] sifət

1. Nizama salan, qoyulmuş nizamı, qaydanı həyata keçirən. □ Nizamlayıcı polis nəfərinin budkası və işıq fənərlərinin sütunları qoyulur.
2. Elektrotexnika. Mexanizmin düzgün işləməsini avtomatik surətdə təmin edən qurğu. □ Nizamlayıcı boru.

nizamlı [nizamlı] sifət

1. Ardıcıl hərbi hazırlıq keçmiş. □ ...böyük məmləkətdir, nizamlı qoşunu var. (Y.V.Çəmənzəminli).
2. İntizamlı, nizam və intizama, qoyulmuş qayda-qanuna ciddi riayət edən. □ Nizamlı şagird.

nizamnamə [nizamna:mə] isim ərəb/fars

1. Hər hansı bir şeyin icrası və tətbiqi üçün müəyyən üsul və qaydalar; qanun, qərar, əmrnamə. □ Nizamnamə üzrə hərəkət etmək.
2. Hər hansı təşkilatın fəaliyyətini, quruluşunu müəyyən edən qanunlar toplusu; əsasnamə. □ Partiya nizamnaməsi.

nizamsız [nizamsız] sifət

1. Səliqəsiz, qaydasız, qarma-qarışıq. □ Nizamsız ev.

2. Zərf kimi: səliqəsiz, qaydasız, qarma-qarışıq. □ Elə həmən gün Ülkər; Açaraq dolabları; Töküb yerə nizamsız; Düzülmüş kitabları. (B.Vahabzadə).

3. Pərakəndə, dağınıq, qeyri-müntəzəm. □ Nizamsız qoşun.

4. Zərf kimi: pərakəndə, dağınıq, qeyri-müntəzəm. □ İraq və Bağdad qoşunu bütün qərargahını .. buraxıb nizamsız və pozğun bir surətdə qaçmışdı. (M.S.Ordubadi).

nizamsızlıq [nizamsızdıx] isim

1. Tərtibsizlik, qaydasızlıq, səliqəsizlik, qarışıqlıq, dağınıqlıq. □ Səltənət dərsə gedəndən sonra bəzən evdə nizamsızlıq olurdu. (Mir Cəlal).
2. Qayda-qanunsuzluq, hərc-mərclik, qarma-qarışıqlıq, intizamsızlıq. □ Bir neçə vaxt kəndə böyük nizamsızlıq düşmüşdü. (N.Nərimanov).
3. Qanun və nizama zidd hərəkət.

nizamsızlıq [nizamsızdıx] isim

1. Tərtibsizlik, qaydasızlıq, səliqəsizlik, qarışıqlıq, dağınıqlıq. □ Səltənət dərsə gedəndən sonra bəzən evdə nizamsızlıq olurdu. (Mir Cəlal).
2. Qayda-qanunsuzluq, hərc-mərclik, qarmaqarışıqlıq, intizamsızlıq. □ Bir neçə vaxt kəndə böyük nizamsızlıq düşmüşdü. (N.Nərimanov).
3. Qanun və nizama zidd hərəkət.

nizə [ni:zə] isim fars

1. Arxaizm. Uzun ağaca keçirilmiş ucu şiş, deşici qədim silah; cida, mizraq. □ Qarovul çiynində nizə o tərəf-bu tərəfə gəzir və bəzən nizəsinə söykənərək mürgüləyirdi. (M.S.Ordubadi).
2. Süngü.

nizəçi [ni:zəçi] isim

Arxaizm. Nizə ilə vuruşan; nizə gəzdirən, nizə ilə silahlanmış əsgər.

nizələmə

nizələmək [ni:zələməx'] feil

Nizə ilə vurmaq, nizə ilə deşmək.

noğul [noğul] isim

İçərisinə keşniş tumu qoyulmuş xırda, üstü kələ-kötür, yumru şirni növü. □ Xalq batıbdır noğla, şəkərə, qəndə; Bizim evdə axta zoğal da yoxdur. (M.P.Vaqif).

noğuldan [noğuldan] isim

Kiçik taxça. □ ...Qız evində qıza cehiz üçün... taxçalara, noğuldanlara, buxarıya əlvan pərdələr tikəcəklər. (R.Əfəndiyev).

nohur [nohur] isim

1. Güclü yağışdan, seldən sonra su yığılmış çökək gölməçə yer. □ Küçələr palçıq, səkilərin qabağı nohur olurdu. (H.Sarabski).