Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

ləqəbli [ləqəbli] sifət

Ləqəbi olan, ləqəb daşıyan; ayamalı. □ Qonşuda yaşayan Danqılıbəy ləqəbli birisi, nədənsə, yediklərinin artığını həmişə buraya atardı. (Y.V.Çəmənzəminli).

ləl [ləl] isim ərəb

1. Qırmızı rəngli qiymətli daş. □ Qasid badəni içdi. Ləli öpüb cibinə qoydu. (“Koroğlu”).
2. Məcazi mənada: qırmızı şeylərə, xüsusən yanağa, dodağa və s.-yə işarə. □ Dişlədimsə ləlin, ey qanım tökən, qəhr eyləmə; Tut ki, qan etdim, ədalət eylə, qanı qanə tut. (M.Füzuli).
3. Məcazi mənada: saf, şəffaf şey haqqında. □ Barmaqlarımı kəsərəm, əgər əkdiyim tənəklər üstü dolusu ləl gətirməsə. (B.Bayramov).

ləl-cəvahirat [ləl-cəva:hirat] isim ərəb

Qiymətli daş-qaş, cəvahirat. □ Təmiz ad, təmiz ürək bu dünyada ləl-cəvahiratdan da qiymətlidir! (S.Rəhimov).

lələ [lələ] isim

1. Keçmişdə kübar və varlı ailələrdə oğlan uşağının tərbiyəsilə məşğul olan adam. □ Qızıl lələyinin içində qan qusandan sonra nəyə gərək?! (Atalar sözü).
2. Böyüyə, yaşlı kişilərə müraciət zamanı işlədilir. □ Lələ, səndən bir şey soruşacağam.
3. Hörmət üçün özündən böyük adamın adına əlavə olunur. □ Rəhmətlik bəy mənə Rəhim lələ deyərdi. (Ə.Haqverdiyev).

lələdağ [lələdağ]

Dialekt. Lələdağ etmək – hirsləndirmək, acıqlandırmaq, dəhşətə salmaq. □ Qaçaq Nəbi boz ata minib aynalı ilə naçalnikləri, pristavları nə təhərlələ dağ edirdisə, Midhəd də quzğun sürüsünü elə pərən-pərən saldı. (“Qaçaq Nəbi”).

lələgilə [lələgilə] isim

Uşağı ovutmaq üçün ona verilən hər hansı bir şey (şirni, meyvə və s.). □ Uşağı lələgilə ilə dilə tutmaq.

lələk [lələx'] isim

1. Quşların qanadlarının və quyruqlarının uclarındakı uzun saplaqlı tük. □ Qızıl lələyinin içində qan qusandan sonra nəyə gərək?!
2. Bəzək üçün baş geyiminə taxılan belə tük. □ Şlyapaya lələk taxmaq.
3. Dialekt. Qarğının üst qabığı.

lələklənmə

lələklənmək [lələx'ləmməx'] feil

1. Lələyi görünməyə başlamaq, lələyi çıxmaq. □ Cücə lələkləndi.
2. Lələyi tökülmək, lələyi düşmək. □ Xəstə toyuq lələklədi.

lələkli [lələx'li] sifət

1. Uzun lələkləri olan, lələklə örtülmüş (quşlar haqqında). □ Alagöz, sən mənə qulluq edərsən, mən də səni lələkli tovuz kimibəzərəm. (S.Rəhimov).
2. Lələk taxılmış, lələk keçirilmiş, lələklə bəzədilmiş. □ Lələkli şlyapa.
3. İsim kimi: lələklilər – quşlar.

lələksiz [lələx'siz] sifət

Hələ lələyi çıxmamış və ya lələyi tökülmüş. □ Lələksiz quş.

lələktökmə [lələx'töx'mə] isim

Quşlarda köhnə lələkləri töküb, yeni lələklər çıxarma prosesi. □ Lələktökmə zamanı bədəndəki lələklər tökülür və onların yerində yeni lələklər çıxır.

lələkvarı [lələx'va:rı] sifət

Lələyə oxşar, lələk kimi. □ Lələkvarı yarpaq.

lələlik [lələlix'] isim

Arxaizm. Lələnin gördüyü iş; tərbiyəçilik.

lələş [lələş] isim

Bir adam özünü öydüyü, lovğalandığı zaman özünə işarə olaraq işlətdiyi söz (yalnız şəxs sonluqları ilə işlənir). □ Gördüyün qızlardan birisini seç, sonra lələşini göndər, gedim elçilikeləyim, vəssalam. (Ü.Hacıbəyli).