Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

kəməndçi [kəməntçi] isim

Ovda heyvanları (atları) kəməndlə tutan adam.

kəməndləmə

kəməndləmək [kəməntdəməx'] feil

1. Kəməndə salmaq; kəməndə keçirmək, kəməndlə tutmaq.
2. Məcazi mənada: özünə ram etmək, əl-qolunu bağlamaq, əsarət altına almaq. □ Qumru qaçmaq, onu kəməndləmək istəyənlərin əlindən qurtarmaq istəyirdi. (Mir Cəlal).

kəməndlənmə

kəmər¹ [kəmər] isim fars

1. Bel bağlamaq, yaxud bir şeyi sarıyıb bağlamaq üçün zolaq şəklində kəsilmiş dar uzun dəri və s.; qayış. □ Kəməri qırılmaq. Təzə kəmər almaq. Belinə kəmər bağlamaq.
2. Paltar, palto və s.-də belə sarınan uzun ensiz parça; belbağı. □ Paltonun kəməri. Paltarın kəmərini açmaq.
3. Keçmişdə paltarın üstündən belə bağlanan qızıl, gümüş və s. ilə bəzədilmiş belbağı, qurşaq; təkbənd. □ Qızıl kəmər. Enli kəmər.
4. Tüfəng qayışı. □ ..Həcər təkrar papağı başına qoydu, əlini aynalıya atdı, kəməri çiyninə aşırdı. (S.Rəhimov).
5. Patrondaş mənasında. □ Tüfəngi doldurub aldım əlimə; Kəməri bağladım qoşa, belimə. (“Qaçaq Nəbi”).
6. Ümumiyyətlə, bir şeyin belinə bağlanan, sarınan, dövrələnən ip, qurşaq, çənbər və s. □ Çəlləyin kəməri.

kəmər² [kəmər] isim

1. Elektrotexnika. İçərisindən su, neft, qaz və s. axıtmaq üçün metal və ya saxsı boru. □ Neft kəməri. Su kəməri. Qaz kəməri.
2. Zoologiya. Soxulcanın bədəninin qabaq tərəfində qalınlaşmış hissə.

kəmər³ [kəmər] isim

Zoologiya. Soxulcanın bədəninin qabaq tərəfində qalınlaşmış hissə.

kəmər⁴ [kəmər] isim

1. İncəsənət. Qapı, pəncərə və s. üstündə yarımdairə (qövs) şəklində tağ. □ Qədim incəsənətimiz haqqında qiymətli material verən abidələr içərisində tunc kəmərlər xüsusilə maraqlıdır. (“İncəsənət”).
2. İncəsənət. Qövs şəklində tikili. □ Körpü kəməri.

kəmərbənd [kəmərbənt] isim fars

Belbağı, kəmər, qurşaq. □ Oğlan gəlir enişdən; Kəmər-bəndi gümüşdən. (Bayatı).

kəmərbəstə [kəmərbəsdə] sifət fars

1. Əmrə müntəzir, xidmətə hazır; amadə. □ Olar həmin xidmət üçün kəmərbəstədirlər. (M.F.Axundzadə).
2. Zərf kimi: əmrə müntəzir, xidmətə hazır; amadə.

kəmərçin [kəmərçin] isim fars

Beli çinli (belinə rezin və ya bağ keçirilib çinlənmiş) qadın tumanı. □ Kəmərçin geymək. Kəmərçin tikmək.

kəmərləmə

kəmərləmək [kəmərrəməx'] feil

1. Kəmərindən yapışmaq, belindən yapışmaq, yerə yıxmaq, kəmərindən (belindən) yapışıb yerə yıxmaq (vurmaq). □ Pəhləvan rəqibini kəmərlədi.
2. Əhatə etmək, dövrələmək, dövrəyə almaq. □ Kəndi bir tərəfdən Zəyəm çayı, o biri tərəfdən isə Sarım arxı kəmərləyərək üzük qaşı kimi dövrəyə almışdır.

kəmərlənmə

kəmərlənmək [kəmərrəmməx'] feil

1. Belindən tutulmaq, tutulub yerə vurulmaq.
2. Dövrəyə alınmaq, əhatə olunmaq; dövrələnmək. □ Kənd yarğanla kəmərlənmişdir.

kəmərli¹ [kəmərri] sifət

1. Belinə kəmər, qayış, belbağı və s. bağlamış; qurşaqlı. □ Gümüş kəmərli oğlan.
2. Belinə kəmər tikilmiş, belində kəməri olan. □ Kəmərli paltar.
3. Belində qurşaq, kəmər və s. olan; çənbərli. □ Kəmərli çəllək.

kəmərli² [kəmərri] sifət

Zoologiya. Kəməri olan (soxulcan haqqında). □ Soxulcanların arasında qırmızımtıl kəmərli olanlarını tapıb, kəmərin 32-ci halqa ilə 37-ci halqa arasında yerləşdiyinə fikir verməli. (C.Cəbrayılbəyli).

kəmərli³ [kəmərri] sifət

Üzərində kəmər kimi çıxıntısı olan; tağlı. □ Kəmərli pəncərə.

kəmfürsət [kəmfürsət] sifət fars/ərəb

Tündxasiyyət, tündməzac, tez özündən çıxan, kəmhövsələ. □ Kəmfürsət adam.

kəmfürsətlik [kəmfürsətdix'] isim

Tündxasiyyətlik, tündməzaclıq, tez özündən çıxma; hövsələsizlik. □ Həbibə xala dilləndi: – Almaq istəyir, çox kəmfürsətlik eləyir, ay oğul. (Mir Cəlal)