Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

ideal [idiyal] isim yun. idea – ideya, fikir, anlayış

Şəxsin və ya cəmiyyətin fəaliyyətinin ali məqsədi, mükəmməllik, nəyinsə ən yaxşı nümunəsi. □ Demokratik cəmiyyət idealı. İdeal müəllim.

idealizm [idiyalizm] isim lat. idealis – ideal

1. Fəlsəfə. Bütün varlığın əsasının materiya deyil, ideya, şüur təşkil etdiyini iddia edən, materializmə zidd fəlsəfi cərəyan. □ İdealizm tərəfdarı.

2. Həqiqətin ideallaşdırılması, nəyinsə mənfi tərəflərini, əlamətlərini görməmək. □ İdealizmə meyillənmək.

identifikasiya [identifik'asiya] isim lat. identificare – eyniləşdirmə

Eyniləşdirmə, oxşatma; iki varlıq, element arasındakı fərqləri aradan götürərək eyniliyə nail olmaq. □ İdentifikasiya problemi.

ideoqrafiya [idiyoqrafiya] isim yun. idea – anlayış, təsəvvür + ...qrafiya

Dilçilik. Məzmunun hərflərlə deyil, ideoqramlar – məna bildirən işarələr vasitəsilə ifadə olunduğu yazı. □ İdeoqrafiya üsulu.

ideologiya [idiyalogiya] isim yun. idea – fikir, ideya + ...logiya

Həqiqətə münasibəti ifadə edən baxışlar və düşüncələr sistemi; siyasi prosesin vacib komponentlərindən biri. □ “İdeologiya” terminini ilk dəfə XVIII əsr fransız filosofu Antuan Destüt de Trasi işlətmişdir.

ideya [ideya] isim yun. idea – fikir, ideya

1. İnsan şüurunda həqiqətə münasibəti əks etdirən ümumi anlayış, dünyagörüşünün əsas prinsipi. □ Demokratik cəmiyyət ideyası.

2. Ədəbiyyatşünaslıq. Əsərdə müəllifin oxucuya çatdırmaq istədiyi əsas fikir. □ Bu əsərin ideyası müəllifin dünyagörüşü ilə sıx bağlıdır.

3. Niyyət, fikir, plan. □ Sui-qəsd ideyası.

Həmçinin bax:

idilliya [idilliya] isim yun. eidyillion < eidos – forma, görünüş

1. Ədəbiyyatşünaslıq. Antik poeziyada, eləcə də müasir ədəbiyyatda insanı qayğısız göstərən, çox vaxt təbiətin qoynunda asudə və sakit həyatı, xoşbəxtliyi, məhəbbət duyğularını əks etdirən bədii əsər. □ İdilliya yazmaq.

2. Məcazi mənada: sakit, dinc, qayğısız yaşayış. □ İdilliya həyatı.

ikona [ik'ona] isim yun. eikon – təsvir etmə, surət

Xristianlıqda İsa peyğəmbərin, Məryəm ananın və digər müqəddəslərin təsvirini verən boyakarlıq əsəri; dini sitayiş obyekti. □ Müqəddəs Pavel ikonası.

ilah [ilah] isim ər. – tanrı, rəbb

İlahiyyat. Büt, bütlərə aid olan; tanrı, rəbb. □ Ərəbistanda “ilah” sözü islam dininin yaranışından əvvəl bütlərdən birinin adı olmuş, sonra isə bütün bütlərə aid edilmişdir.

illüminasiya [illüminasiya] isim lat. illuminatio – işıqlandırma

Müəyyən təntənə, bayram və s. münasibətilə binaların dekorativ işıqlandırılması. □ Bayram illüminasiyası.

illüstrasiya [illüstrasiya] isim lat. illustratio < illustrare – işıqlandırma, aydın şəkildə göstərmə

Kitab və jurnallarda mətnin məzmununa aid şəkillər. □ Mətnin illüstrasiyası.

illüziya [illüziya] isim lat. illusio < illudere – aldanış, maskarad

1. Gerçəkliyin, görüntünün (predmetin) təhrif olunmuş şəkildə qavranılması; təhrif olunmuş qavrayış. □ İllüziya görünüşü.

2. Məcazi mənada: həyata keçməsi mümkün olmayan istək, ümid və arzu; aldadıcı təsəvvür, yanılma; olmayan bir şeyi həqiqət kimi qəbul etmək. □ İllüziyaya qapılmaq.

imic [imiç] isim ing. image – obraz, təsvir

İctimai-siyasi xadim, yaradıcı şəxs, təşkilat, məhsul və s. haqqında formalaşmış obraz, təəssürat, ictimai rəy. □ İmic bir çox hallarda KİV-də piar, reklam və təbliğat vasitəsilə məqsədyönlü şəkildə yaradılır.

imicmeyker [imiçmeyker] isim ing. imagemaker – təsvir yaratmaq

İctimai və ya dövlət xadimi, sənət adamı və b.-nın populyarlığının artması üçün onun müsbət obrazının formalaşması ilə məşğul olan şəxs. □ Prezidentin imicmeykeri.

imitasiya [imitasiya] isim lat. imitatio – təqlid, yamsılama

1. Bir şeyi təqlid etmə, bənzətmə, yamsılama, təkrarlama. □ Yıxılmağı imitasiya etmək.

2. Musiqi motivinin başqa intervalla, yaxud başqa səslə təkrarı; yamsılama. □ Səsin imitasiyası.