Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

heyvanlıq [heyvannıx] isim

Qanmazlıq, anlamazlıq, qanacaqsızlıq. □ Heyvanlıq etmək.

heyvansifət [heyvansifət] sifət

İnsan sifətlərini itirmiş; vəhşi, kobud, qanmaz, yontalanmamış.

heyvərə [heyvərə] sifət

1. Kobud, qanmaz, ləyaqətsiz, tərbiyəsiz, ədəbsiz, zırrama, ağzıyava, ağzıpozuq. □ Heyvərə adam.
2. İsim kimi: kobud, qanmaz, ləyaqətsiz, tərbiyəsiz, ədəbsiz, zırrama, ağzıyava, ağzıpozuq. □ Heyvərənin biridir.
3. Vulqarizm. Bəzən söyüş kimi işlədilir. □ ..Yalan danışma, heyvərə, mənim öz atlarım harada qalmışdı ki, səndən at istəyə idim. (N.Vəzirov).
4. Yekə, zorba, nataraz, yöndəmsiz. □ Qamışın qalın bir yerində heyvərə bir çaqqal yerə sərilmişdi. (M.Rzaquluzadə).
5. Zərf kimi: avara-avara, boş-boş, avara-sərgərdan. □ Dəxi ol sərvi-qədin kuyinə cənnət deyibən; Gəzmərəm küçələri heyvərə bundan sonra. (S.Ə.Şirvani).

heyvərələnmə

heyvərələnmək [heyvərələmməx'] feil

Avara-avara gəzmək, avaralanmaq, veyillənmək. □ Küçələrdə heyvərələnmək.

heyvərəlik [heyvərəlix'] isim

1. Qanmazlıq, kobudluq, tərbiyəsizlik, zırramalıq; sözünü, hərəkətini bilməmə; boşboğazlıq. □ Bir bölük boşboğazıq, heyvərəlik adətimiz; Doludur lənət ilə, qeybət ilə söhbətimiz. (M.Ə.Sabir).
2. Avaralıq, veyillik; heç bir işlə məşğul olmama. □ Heyvərəlik etmək.

hə [hə] ədat

1. Verilən suala müsbət cavab və ya təsdiq məqamında işlənir; bəli, elədir. (Bəzən “ə” saiti uzadılaraq tələffüz olunur). □ Hə, razıyam.
2. Sual cümlələrində sualı gücləndirir və təkid bildirir. □ Hə, de görüm məndən nə istəyirsən?
3. Sual cümlələrinin axırında müsahibi cavab verməyə vadar etmək məqamında işlənir – düz deyil? elə deyilmi? de görüm mənasında. □ ..Siz haqlı olmadığınızı etiraf edirsinizmi? – Hə?
4. Nitqin daxilində əvvəlcə deyilmiş sözü israrla təsdiq məqamında işlənir və bəzən təkrar deyilir – düzdür, tamamilə doğrudur, elədir ki var, əlbəttə mənasında. □ ..Sən dediyinin üstündə durursanmı? – Hə, hə, dururam.

5. Yaddan çıxmış bir şey birdən yada düşdükdə və ya başqa mətləbə keçdikdə deyilir – yeri gəlmişkən, bir də mənasında. □ Hə, yaxşı yadıma düşdü.

6. Cümlənin əvvəlində müraciət zamanı işlənir – ey, ay mənasında. □ ..Hə... ana, kefin necədir? (C.Məmmədquluzadə).
7. Müraciətə, çağırışa cavab kimi işlənir – nə, nədir, eşidirəm! mənasında. □ ..Həsən? – Hə.

həb [həb] isim ərəb

Toz dərmandan hazırlanmış kürəcik. □ Həb atmaq. Acı həb.

həbəş [həbəş] isim

Efiopiyanın əsas əhalisini təşkil edən xalq və bu xalqa mənsub adamın keçmiş adı; efiopiyalı. □ Zavallı, silahsız və kimsəsiz həbəşlərin boynunda faşist cəlladı öz qılıncının kəsərini yoxlayırdı. (M.İbrahimov).

həbib [həbib] isim ərəb

Klassik ədəbiyyatda sevgili, dost mənalarında işlənmişdir. □ ..Mənim vicdanım ləkəlidir. Mənim həbibim! (C.Cabbarlı).

həbs [həps] isim ərəb

1. Dustağasalma (salınma), azadlıqdan məhrumetmə (edilmə). □ Həbs cəzası.
2. Hüquq. Mülkdən, maldan və s.-dən istifadə edilməsinin məhkəmə orqanları tərəfindən qadağan olunması.

həbsxana [həpsxana] isim ərəb/fars

Dustaqların saxlandığı yer, ev, bina; dustaqxana, qazamat, zindan. □ Çar hökuməti yıxılandan sonra Cəvahir həbsxanadan çıxdı. (T.Ş.Simurq).

həbsxanaçı [həpsxanaçı] isim

Həbsxana gözətçisi.

həcəmət [həcəmət] isim ərəb

Xalq təbabətində: xəstə adama küpə salıb qan almaqdan ibarət müalicə üsulu, habelə müalicə məqsədilə qan almaq, qanı sormaq üçün işlədilən buynuzşəkilli alət. □ Kəndin bir kişisi, qadını, cavanı, qocası, uşağı yox idi ki, Zeynəb qarının həcəmət və zəlisini görməmiş olaydı. (S.S.Axundov).

həcm [həcim] isim ərəb

1. Bir şeyin kub vahidləri ilə ölçülən uzunluğu, hündürlüyü və eni. □ Kubun həcmi.
2. Ölçü, böyüklük, miqdar və s. baxımından bir şeyin tutumu. □ Çəlləyin həcmi.
3. Məcazi mənada: böyüklük, ölçü, kəmiyyət və s. cəhətdən bir şeyin miqyası. □ İşin həcmi.