Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

gəz¹ [gəz] isim

Klassik ədəbiyyatda dəfə, kərə mənalarında işlənmişdir. □ Müddətdi həsrətəm bir gəz bəri bax; O xan gözlərinin sədəqəsi canım. (Q.Zakir).

gəz² [gəz] isim

Püstə, badam və ya qozdan hazırlanan kövrək şirniyyat növü.

gəz³ [gəz] isim

Dialekt. Ağac, şalban və s.-nin başında yarıq, çapıq, haça yer.

gəzdək [gəzdəx'] isim

gəzdirilmə

gəzdirilmək [gəzdirilməx'] feil

"Gəzdirmək" feilinin məchul növü.

gəzdirmək [gəzdirməx'] feil

1. Birisinin əlindən tutaraq, ya qucağına götürərək, yaxud miniyə mindirərək və ya yanınca özü ilə bərabər hərəkət etdirmək; cilovundan tutaraq gəzdirmək. □ Uşağı bağda gəzdirmək. Atı gəzdirmək.
2. Birini özü ilə aparıb, ya onu müşayiət edib göstərmək. □ Şəhəri gəzdirmək.
3. Həmişə yanında saxlamaq, özü ilə birlikdə aparmaq; üzük, saat haqqında. □ Silah gəzdirmək. Saat gəzdirmək.
4. Bir şeyi başqa bir şeyin üstündə dolandıraraq, hər tərəfinə səpmək. □ Plova zəfəran gəzdirmək.
5. Bir şeyi başqa bir şeyin üstünə sürtmək, dolandırmaq. □ Əlini uşağın saçına gəzdirmək.
6. Bir sıra isimlərə qoşularaq mürəkkəb feillər və müxtəlif ifadələr düzəldilir. □ Göz gəzdirmək, əl gəzdirmək.

gəzə-gəzə [gəzə-gəzə] zərf

1. Gəzərək, yeriyə-yeriyə, hərəkət edə-edə. □ Gəzə-gəzə danışmaq.
2. Bir çox yerləri dolaşaraq, gəzərək. □ Gəzə-gəzə evə çatmaq.
3. Yavaş-yavaş, ağır-ağır, tələsmədən yeriyə-yeriyə. □ Gəzə-gəzə getmək.

gəzəl [gəzəl] isim

Nar qabığı. □ Gəzəl əllərimi qaraldıb.

gəzəli [gəzəli] sifət

Gəzəl rəngli, nar qabığına bənzər rəngi olan. □ Paltarı gəzəli rəngdədir.

gəzəlləmə

gəzəlləmək [gəzəlləməx'] feil

Gəzəl suyunda boyamaq, nar qabığı ilə rəngləmək. □ İpliyi gəzəlləmək.

gəzən [gəzən] isim

Arxaizm. Gön kəsmək üçün keçmişdə başmaqçıların işlətdikləri iti alət, bıçaq.

gəzənə [gəzənə]

gəzəngi [gəzəngi] isim

Botanika. Əsasən badam ağacının tutulduğu xəstəlik; pas. □ Badam bitkisi gəzəngi (pas), yarpaqların yanması, bürüşməsi və meyvələrin çürüməsi kimi xəstəliklərə tutulur. (İ. Axundzadə).

gəzənti [gəzənti] sifət

Daim bir yerdən başqa yerə hərəkət edən, köçən.

gəzərgi [gəzərgi] sifət

Başqa yerlərdə gəzərək işləyən, gəzərək özünə iş tapan; səyyar. □ Gəzərgi insan. Gəzərgi fəhlə.