Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

gərdənbənd [gərdənbənt] isim fars

1. Boyunbağı (qadın bəzəyi). □ Gərdənbənd taxmaq.
2. Arabaya, vələ və s.-yə qoşulan heyvanların boynuna keçirilən bir üzü dəri, bir üzü isə keçədən tikilən qoşqu ləvazimatı; xamut. □ Gərdənliyi atın boynuna keçirmək.

gərdənbəndli [gərdənbəntli] isim

Gərdənbəndi olan, gərdənbənd taxmış; boyunbağılı. □ Gərdənbəndli gəlin.

gərdənə [gərdənə] isim

Uca dağlar arasında olan alçaq gədik; keçid. □ Köç dağın gərdənəsindən aşdı.

gərdənli [gərdənni] sifət

Qəşəng, gözəl gərdəni olan. □ Gərdənli qız.

gərdənlik [gərdənnix'] isim

1. Arabaya, vələ və s.-yə qoşulan heyvanların boynuna keçirilən bir üzü dəri, bir üzü isə keçədən tikilən qoşqu ləvazimatı; xamut. □ Gərdənliyi atın boynuna keçirmək.
2. Boyunbağı (qadın bəzəyi). □ Nə gərdənlik taxdın, nə üzük taxdın. (S.Rüstəm).

gərdənsiz [gərdənsiz] sifət

Qısa və yöndəmsiz boynu olan. □ Gərdənsiz qadın.

gərdi [gərdi] isim

Dialekt. Lək. □ Soğan gərdisi.

gərdiş [gərdiş] isim fars

1. Gəzinti, seyr.
2. Gəzmə, yerimə tərzi; yeriş. □ Qəmzəsi can alan, gərdişi əla; Doğrudan gözəldir, göyçəkdir,Leyla. (Ə.Cavad).
3. Məcazi mənada: dövran, dövr etmə, dolanma, hərlənmə. □ Nə etmək, fələkin gərdişi rəqqasə qadınlar kimidir. (Ə.Məmmədxanlı).

gərdun [gərdun] isim fars

1. Göy qübbəsi.
2. Məcazi mənada: tale, bəxt, fələk, iqbal. □ Nə yar edərdi cəfa, nə rəqib, nə gərdun; Zəmanədə bu cəfalar mənə qəzadəndir. (S.Ə.Şirvani).

gərək [gərəx'] ədat

1. Gərəkdir, lazımdır. □ Gərək gələydi.
2. Modal söz kimi: feildən qabaq işlənərək, onun ifadə etdiyi işin, hərəkətin olmamasının və ya olmasının arzu edildiyini bildirir. □ Gərək susardın.
3. Bağlayıcı kimi: istər, həm. □ Gərək dost, gərək düşmən.
4. İsim kimi: yaraq, silah, ləvazimat. □ Gərəyini götürmək.
5. Gərəkdir şəklində – lazımdır, vacibdir, zəruridir. □ Dərd çəkənə gərəkdir. (Atalar sözü).

gərəkli [gərəx'li] sifət

Lazımlı, lazım, gərək, gərək olan, əhəmiyyətli, zəruri. □ Gərəkli adamlar. Gərəkli işlər.

gərəklik [gərəx'lix'] isim

Lazımlılıq, yararlılıq, əhəmiyyətlilik, zərurilik, gərək olma. □ Bir işin gərəkliyi.

gərəkmə

gərəkmək [gərəx'mək] feil

Lazım olmaq, gərəkli olmaq. □ Demədinmi bəlkə gərəkərsən? (M.Rzaquluzadə).

gərəkməz [gərəx'məz] zərf

1. İstəməz, lazım deyil, gərək deyil (cümlədə xəbər məqamında işlənir). □ Mənə sənsiz cahanü-can gərəkməz; Vüsalın var ikən hicran gərəkməz. (Nəsimi).
2. Sifət kimi: lazım olmayan. □ Gərəkməz işlər.