Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

fikri [fikri] sifət ərəb

Fikrə, ağla, düşüncəyə aid olan, fikir, ağıl, düşüncə ilə bağlı olan; əqli, zehni. □ Fikri durğunluq.

fikriaçıq [fikriaçıx]

fiksaj [fik'saj] isim fransız

Kimya. Aydınlaşdırıldıqdan sonra fotoplyonkanı, fotoplastinkanı (neqativi) və ya onlardan kağıza çıxarılmış surətləri yuyub sabitləşdirmək üçün kimyəvi məhlul.

fiksajlama

fiksajlamaq [fik'sajdamax] feil

Fotoplyonkanın surətlərini fiksajla işləmək. □ Plyonkanı fiksajlamaq.

fiktiv [fik'tif] sifət

Saxta, yalan, əsası olmayan; həqiqət kimi qələmə verilən.

fikus [fik'us] isim latın

1. Botanika. Tutkimilər fəsiləsindən tropik ağac və ya sarmaşıq.
2. Həmin cinsə daxil olan, iri ovalşəkilli yarpaqları olan bəzək bitkisi.

fiqur [fiqur] isim latın

1. Bir iş görərkən (rəqs edərkən, təyyarədə uçarkən və s.) birinin və ya bir şeyin aldığı vəziyyət. □ Rəqsin ayrı-ayrı fiqurları.

2. Musiqi. Musiqi əsərini mürəkkəbləşdirən, gözəlləşdirən ritmik-melodik element.
3. İncəsənət. Rəssamlıqda, heykəltəraşlıqda insan və ya heyvan təsviri. □ “İdmançı qız” fiquru.
4. Teatr-kino. Surət, tip, xarakter.
5. Düzgün, qəşəng bədən quruluşu; qədd-qamət, boy-buxun; ümumiyyətlə, bədən. □ Qızın gözəl fiquru var.
6. Ən böyük oyun kartının (tuz, qoca, qız, oğlan) adı.
7. İdman. Şahmat oyununda piyadadan fərqli olaraq şah, vəzir, top, fil, at. □ İki fiqur və üç piyada.
8. Riyaziyyat. Müstəvinin qapalı xətlə məhdudlaşmış hissəsi; habelə müəyyən qaydada düzülmüş nöqtələrin, xətlərin, səth və cisimlərin hamısı bir yerdə. □ Burada çoxlu həndəsi fiqurlar, riyazi sxemlər və formullar vardır.

fiqurist [fiquris] isim latın

Mürəkkəb fiqurlar göstərən idmançı (əsasən konkisürən). □ Fiquristlərin yarışı.

fiqurlu [fiqurru] sifət

1. Kənarları, dövrəsi düzxətli olmayan, qırçın, mürəkkəb formada olan. □ Fiqurlu peçenye.
2. Üzərində basma, naxış olan; naxışlı. □ Fiqurlu kitab cildi.
3. Fiqurla ifa olunan. □ Fiqurlu rəqs. Fiqurlu konkisürmə.
4. Şahmat oyununda böyük fiqurlar vasitəsilə icra olunan. □ Şah cinahına fiqurlu hücum.

fil [fil] isim fars

1. Zoologiya. Tropik meşələrdə yaşayan uzun və qüvvətli xortumlu, tüksüz, otyeyən məməli iri heyvan. □ Fil dörd dizi olan yeganə məməli heyvandır. Filin bir fikri var, filbanın min. (Atalar sözü).
2. Diaqonal üzrə istənilən xanaya hərəkət edən şahmat fiquru. □ Zəki Gülşənin necə oynayacağını əvvəldən bilirmiş kimi fili irəli itələdi. (M.Süleymanov).

filan [filan] sifət ərəb

Bir adamın, bir şeyin yaxud bir yerin adını çəkmək istəmədikdə onun əvəzinə işlədilən söz. □ Filan adam. Filan kənd. Filan ev.

filani [filani] isim ərəb

Arxaizm. Adı deyilmək istənilməyən şəxs; filan adam. □ Qoyma külahın kəc, ay bəy, aldatma cahanı; Bəsdir, a filani! (M.Ə.Sabir).

filankəs [filankəs] isim ərəb/fars

Adı deyilmək istənilməyən şəxs; filan adam. □ Adını demərəm, eldən ayıbdır; Filankəsin qızı filan oynasın. (M.V.Vidadi).

filantropiya [filantropiya] isim yunan

Xeyriyyəçilik, yoxsullara kömək.