Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

ekzobiologiya isim bio. yun. ekzo + yun. bios – həyat + ...logiya

Kainatda baş verən yaranışlar, təşəkkül və təkamül, həyatın prosesləri, eləcə də yayılmasını öyrənən elm sahəsi.

E. terminini ilk dəfə yazıçı – fantast Robert Haynloyn (1954) işlətmişdir. □ Ekzobiologiyada yeni kəşflər.

eqalitar sifət sos. fr. egalitarie – bərabər

Daha çox sosial bərabərlik mənasında işlədilən söz. □ Eqalitar cəmiyyət.

emfaza isim dilç. yun. emphasiz - ifadəli

Nitqin emosional ifadəliliyini gücləndirmək üçün müxtəlif intonasiya çalarlarından və ritorik formalardan istifadə; danışıqda (nitqdə) bəzi səslərin gərgin səsləndirilməsi. □ Danışıqda emfazalardan istifadə.

emitent isim iqt. lat. emittere - buraxmaq

Bank biletləri, qiymətli kağızlar, kağız pullar və s. dövriyyəyə buraxan dövlət müəsissələri və ya hüquqi şəxs. □ Korporativ istiqrazlar üzrə emitent.

emulqator isim kim. lat. emulgeo – sağmaq, çıxarmaq

Emulsiyanın yaranmasına səbəb olan və onun davamlılığını artıran maddələr.

E.-lar siyahısına sabun, jelatin və başqa sintetik maddələr daxildir. □ Qarışıq emulqatorlar. 

enologiya isim k.t. yun. einos – çaxır + ...logiya

Şərabçılığı öyrənən tətbiqi elm sahəsi. □ Müasir enologiya.

enzimologiya isim kim. yun. en – içində + yun. zyme – mayalanma + ...logiya 

Biokimyanın fermentlər və onlarda gedən katalizator reaksiyalarını öyrənən sahəsi. □ Enzimologiyanın tədrisi.

epataj sifət psix. fr. Epatage - pis davranış; rüsvayçılıq, biabırçılıq < jarqon olaraq – badalaq

Cəncəl hərəkət, nəyi isə ümumi davranış qaydalarına zidd formada təqdim etmək; ümumi norma və qaydaları pozan davranış tərzi.

Qəsdən, diqqət cəlb etmək məqsədi ilə cəmiyyətdə qəbul olunmuş mənəvi, hüquqi, sosial və digər normalara zidd olan təxribat xarakterli çıxış və ya şok doğuran davranış nümayiş etdirmək. □ Epataj davranış.

epilyasiya isim tib. lat. ex… + pilus - saç

Bədənin müəyyən hissələrindən tüklərin təmizlənməsi. □ Epilyasiya üsulu.

ergenekon isim kult. qəd. türk. < monq. - məkan adı; vadiyə çıxış, qurtuluş

1. Qaranlıqdan işıqlı dünyaya çıxma, qurtulma; bir sıra türk xalqlarında qurtuluş və azadlığa çıxma bayramı; türk mifologiyasında martın 21-nə təsadüf edən yenidən törəniş və birlik bayramı. □ Ergenekonu qeyd etmək.

2.  Türklərin törənişi haqqında dastan; düşmən təqibindən qaçaraq əlçatmaz yerdə gizlənməyə nail olan, 3-4 əsr yaşayaraq artıb-törəyən və Boz qurdun köməyi ilə işıqlı dünyaya çıxmış göytürklər haqqında mifik rəvayət. □ Ergenekon dastanı.

3. Türkiyədə ilkin dövrlərdə (1950 - 60) dövləti və ordunu qoruma instiktini yaşatmaq məqsədilə yaradılmış təşkilat. □ Ergenekon əməliyyatı.

erqanomika isim sosiol. yun. ergon – iş + nomos – qanun

İş yerində insanın rahatlığını təmin edən, məhsuldarlığı artıran, enerji sərfini azaldan şəraitin yaradılması məqsədilə insanın davranışından tutmaq, onun bədən üzvlərinin hərəkətinə qədər bütün incəlikləri öyrənən tədqiqat sahəsi.

E. terminini ilk dəfə polşalı alim Voyçex Yastşembovski (1857) işlətmişdir. □ Erqanomika probleminin aktuallaşması.

erqologiya isim anat. yun. ergon – iş + logiya

Orqanizmin hərəkətli orqanlarının fiziologiyasını öyrənən elm sahəsi.

E. terminini ilk dəfə alman alimi E.Hekkel (1869) işlətmişdir. □ Erqologiyanın banisi.

ermitaj isim mem. fr. ermitage – ayrıca, xüsusi ayrılmış yer, tək ev

1. Şəhərkənarında xudmani ev;  park və pavilyonları olan ayrıca ev. □ Ermitajda istirahət etmək.

2. Geniş salonlarında müxtəlif sərgilərin, rəsm və sənət nümunələrinin, kolleksiyaların nümayiş etdirildiyi bina; bədii əsərlər və zəngin mədəni-tarixi eksponatları olan muzey. □ Dövlət Ermitajına ekskursiya.

error isim texn. ing. error – səhv, xəta

1. Faydalı siqnalın rabitə kanalında təhrifə uğramış şəkildə səhv qəbul edilməsi.

2. Ölçmə zamanı xəta səbəbindən parametrin həqiqi qiymətindən fərqli qiymətin müəyyən olunması. □ Errora uğramaq.

3. Texniki vasitələrdə olan zədələrə (yaxud operatorun səhvi səbəbindən) görə sistemin işində yaranan fasilə; yaxud sistemin fəaliyyətinin dayanması. □ Errorun ağır nəticəsi.

erudit isim psix. lat. eruditus – alimlik

Müasir elmi düşüncəli, geniş dünyagörüşlü, zəkalı, hərtərəfli biliyə sahib olan şəxs. □ Eruditlə söhbət.