Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

efes isim hərb. alm. Gefass – qulp

Qılınc və ya soyuq silahlarda tutacaq yer; barmaq keçirmək üçün yer. □ Efesdən yapışma.

egida isim din. yun. aigis (aigidos) - hərfi. keçi dərisi

Qədim Yunan mifologiyasında Hefestin Zevs üçün hazırladığı qalxan, himayə; Zevs, Afina Pallada və bəzən də Apollonun atributu. □ Mifik egida.

ekistika isim sosiol. ing. ekistics < yun. oikos – ev, yaşayış yeri, olduğu yer

Yaşayış məntəqələrinin salınmasını öyrənən sahə. □ Yeni şəraitdə ekistikanın vəzifələri.

eks… sözönü lat. ex - “-dan²”şək. 

1. “Keçmiş”, “əvvəlki vəziyyətini itirmiş” mənalarını bildirən mürəkkəb sözlərin birinci hissəsi.  □ Eks-prezident. Eks-çempion.

2. “Ələkeçirmə”, “tutma”, “zəbtetmə”, “köçürmə” mənalarını bildirən mürəkkəb sözlərin birinci hissəsi.

eksçeynç isim iqt.-mal. ing. exchange – mübadilə, dəyişmə

Bir şeyi öz dəyərində olan başqa bir şeylə (məhsul, pul və s.) mübadilə etmək, dəyişmək; barter etmək. □ Eksçeynç məntəqəsi.

ekslibris isim nəşr. lat. ex...+ libris - kitablarından – kitab nişanəsi

Kitabın müəyyən şəxsə və ya kitabxanaya məxsus olduğunu bildirmək üçün kitabın cildinin içəri tərəfindən yapışdırılaraq kitab sahibinin zövqünü ifadə edən rəmzi şəkil. □ C.Müfidzadənin ekslibrisi.

ekspirasiya isim tib.-iqt. lat. expiratio < expiro, expiratum – nəfəs vermək, üfürmək

1. Təngnəfəslik. □ Ekspirasiya halları.

2. Opsion müddətinin başa çatma tarixi; son günü.  □ Kredit kartının ekspirasiyası.

eksplantasiya isim biol.-siy. lat. ex - kənar + plantare - əkmək, yerləşdirmək < lat. explicatio - genişlənmə, yayılma

1. Heyvan və bitki orqanlarının, toxumalarının, hüceyrələrinin orqanizmdən kənar xüsusi qidalandırıcı mühitdə yetişdirilməsi. □ Eksplantasiya işi aparmaq.

2. Zorakı və ya hər hansı digər üsullardan istifadə edərək dövlətlərin, ictimai qrupların, təşkilatların nüfuz dairələrinin genişləndirilməsi. □  Eksplantasiya siyasəti.

eksplikasiya isim inc. lat. explicatio - yozmaq, izahat, açıqlamaq

1. Hər hansı təsvirin, qrafika və ya xəritənin şərti işarələrinin və izahlarının məcmusu. □   Xəritənin eksplikasiyası.

2. Muzeyin hər zalının girişində yerləşdirilən ekspozisiya və sərgi şöbələrinin qısa təsviri. □ Eksplikasiya mətni.

ekstazi isim kim. ing. ecstasy - ekstaz

Çox güclü təsir göstərən sintetik narkotika; sintetik narkotik maddə. □ Ekstazinin təsirləri.

ekyu isim mal. ing. ecu – ixtisarla, European Currency Unit - Avropada valyuta vahidi

Qərbi Avropa ölkələrində avronun tətbiqinədək Avropa valyuta sisteminə üzv dövlətlərin işlətdiyi regional valyuta hesablama vahidi. □ Ekyü mübadiləsi.

ekzalatasiya isim tib. lat. exaltatio - həyəcan

Həyəcanlanmış hədsiz oyanıqlıq vəziyyəti; çox ağrılı həyəcanlı durum. □ Ekzalatasiyadan çıxma.

ekzistensiya isim fəls. fr. existentialisme <lat. exitenia – mövcudluq

Fəlsəfənin insan şəxsiyyətinin mövcudluq formasını bildirən əsas anlayışı.

E. anlayışını elmə ekzistensializm cərəyanının atası sayılan Danimarka filosofu Ç.Kürkeqor gətirib. □ Ekzistensiya anlayışı.

ekzitpol isim siy. ing. exit poll - hərfi. çıxışda səslərin sayı

Seçki günü məntəqələrin çıxışında yenicə səs ver­miş vətəndaşlarla keçirilən sorğu.

E.p.-lar kütləvi informasiya vasitələrində son də­rəcə populyardır. Onların nəti­cə­lərini ümumxalq səsverməsinin rəsmi nə­ticələri ilə tutuşdurmaqla seçkilərin nə dərəcədə ədaləti olduğu barədə rəy ver­mək müm­kündür. E.-un ixtirasında mətbuatın rolu heç də sosiologiyanın və polito­lo­gi­yanın rolundan az olmamışdır. Tarix­də ilk belə sorğu keçirmiş mütəxəssislər arasında iki şəxsin adı çəkilir: Marsel van Dam və Uorren Mitofski. Danimarkalı siyasətçi və televiziya aparıcısı Marsel van Dam 1967-ci ilin fevralında ölkə par­la­mentinə seçkilərdə E. təşkil edib. Həmin ilin ikinci yarısında ABŞ-ın Kentukki şta­tında qubernator seç­kiləri günü CBS News kanalının bölmə rəh­bəri Uorren Mitofski eyni texno­logiyanı tətbiq edib. □ Ekzitpol keçirmək.

ekzo… sözönü yun. exo - xarici, zahiri, kənardan

Qeyri-adi, çox gözəl olan, zahirən qeyri-adi gözəlliyi olan ölkə, torpaq, coğrafi region. Əşyanın xarici, zahiri görünüşünə, ətraf mühitlə əlaqəsinə aidlik bildirən mürəkkəb sözlərin tərkib hissəsi.