Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

deqazator [deqazator] isim

1. Zəhərli maddələrlə zəhərlənmiş yeri, paltarı, şeyləri və s.-ni zərərsiz hala salmaq üçün cihaz.
2. Qazı zərərsizləşdirmək üçün kimyəvi maddə.
3. Zəhərlənmiş şeyi və ya yeri zərərsizləşdirmə işi ilə məşğul olan adam.

dequstator [dequstator] isim fransız

Dequstasiya mütəxəssisi.

deleqat [deleqat] latın

delfin [delfin] isim yunan

Zoologiya. Dişli balinalar qrupuna mənsub dəniz məməlisi. □ Delfinlər dişli və yırtıcı heyvanlardır.

demaqoq [demaqok'] isim yunan

1. Demaqoqluq üsulundan istifadə edən; demaqoqluq edən. □ Sizsiz bu demaqoqların içində mənim ruhum lap çürüyər. (S.Rəhman)
2. Canlı dildə çox vaxt yerli-yersiz danışan, xəbərçi; adamsatan mənalarında işlənir.

demaqoqcasına [demaqoqcasına] zərf

Demaqoqa xas olan bir tərzdə, demaqogiya üsulundan istifadə edərək. □ Demaqoqcasına çıxış etmək.

demaqoqlaşmaq [demaqoqlaşmax] feil

Demaqoq olmaq, demaqoq kimi danışmaq.

demaqoqluq [demaqoqlux]

demblok [demblok'] isim

1. Demokratik prinsipləri, dünyagörüşü və dəyərləri müdafiə edən platforma.
2. Demokratik prinsipləri, dünyagörüşü və dəyərləri müdafiə edən platformanı qəbul etmiş insanların birliyi, fraksiyası, qrupu.

demə [demə]

demə [demə] ədat

1. Olmuş bir işin, hadisənin danışana sonradan məlum olduğunu bildirir. □ Demə, sahibəzzaman tək deyilmiş, Nəsib bəy kimi tayı varmış. (Mir Cəlal).
2. Arxaizm. Bəzən “ki” (kim) bağlayıcısı ilə birlikdə. □ Demə kim, bir əmiri-şahsüvar; Eyləyibmiş o gündə əzmi-şikar. (S.Ə.Şirvani).

demək¹ [deməx'] feil

1. Bir fikri şifahi surətdə ifadə etmək, bəyan etmək, söyləmək, bildirmək. □ Söz demək. Düzünü demək.
2. Bir fikri yazılı surətdə ifadə etmək, yazmaq. □ Müəllif öz əsərində deyir ki...
3. Nəql etmək, rəvayət etmək (adətən “ki” bağlayıcısı ilə); söhbət etmək, söz açmaq, danışmaq. □ Sadıq kişi öz hünərindən söhbət düşmüş kimi, arılardan həvəslə deməyə başladı. (Mir Cəlal). Belə deyirlər ki...
4. Xəbər vermək, söyləmək, bildirmək; yetirmək, bildirmək, çatdırmaq. □ Sirri başqalarına demək. Mənim fikrimi ona de.
5. Əmr etmək, sərəncam etmək, tapşırmaq. □ Ona de ki, tez gəlsin.
6. Nəzmə çəkmək, şeir demək. □ Könlünü almaq üçün dörd misra dedim.
7. Avazla oxumaq. □ Bir-iki kəlmə demək.
8. Adlandırmaq, ad vermək. □ Buna nə deyərlər? Belə hərəkətə nə demək olar?
9. Məna vermək, mənasına gəlmək.
Bu söz nə deməkdir? Ərəbcə “həyat” dirilik deməkdir.
10. Dəlalət etmək, sübut etmək, ifadə etmək, göstərmək. □ Bu, o demək deyil ki...
11. “Dərs” sözü ilə – müəllimlik etmək, dərs vermək, öyrətmək. □ ...Şəmsiyyəyə dərs deməyə getdi. (M.İbrahimov).
12. Deyilməsi, bildirilməsi, xəbər verilməsi vacib olan. □ Daha deyəcək sözüm yoxdur.
13. İsim kimi: söylədiyim, söylədiyin, söylədiyi söz, fikir və s. (bəzən cəm şəklində işlənir). □ Dediyinə əməl etmək. Usta... dediklərinə yekun vurdu. (M.Hüseyn).
14. “Bir-bir” sözü ilə – sadalamaq, təfərrüatı ilə, ardıcıl surətdə hamısını söyləmək, bildirmək. □ Ürəyindəkiləri bir-bir demək.

15. İki şeyi eyniləşdirmə mənasında işlənir. □ Bakıya ali təhsil almağa getmək, Gülşad üçün dözülməz olan nənə və qardaş zülmündən xilas olmaq deməkdir. (Ə.Əbülhəsən).
16. Nəzərdə tutaraq, üz tutaraq, istiqamət götürərək. □ Sizi deyib gəlmişəm, ey mənim müsəlman qardaşlarım! (C.Məmmədquluzadə).
17. Hesab edərək. □ Bu üzü qarə könüldür məni rüsvay eləyən; O ki mən dust deyib tutmuş idim, düşmən imiş. (S.Ə.Şirvani).
18. “Durmaq” sözü ilə – daim təkrar etmək, söyləmək. □ Xatirinə dəyməsin, Ağa Dərviş, ...“fələk kəcrəftardır”, – deyib durursan. (N.Vəzirov).

demək² [deməx'] modal söz 

Söylənmiş fikrə yekun vurmaq, onu xülasə etmək üçün işlənir; deməli, yəni bundan o nəticə çıxır ki. □ Siz hazırsınızmı, demək, gedə bilərik.

deməli¹ [deməli] sifət

Deyilməsi, bildirilməsi lazım gələn, deyəcək; deyiləsi. □ Zarafat qalsın kənarda, sənə bir neçə deməli sözüm var. (Ə.Haqverdiyev).

deməli² [deməli]

demi [demi] isim

Dialekt. Qəlyan, çubuq. □ Demisi daima ağzında tüstülənirdi. (İ.Əfəndiyev).

demiurq [demiurq] isim yunan

1. Fəlsəfə. Platonun idealist fəlsəfəsində Allah.
2. Fəlsəfə. Yaradıcı qüvvə, yaradan.