Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

axım [axım] isim

1. Axma, axıntı. □ Axım sürəti.
2. Xalçaçılıq. Xalça istehsalının toxuma prosesində toxunan hissənin aşağıya doğru axması.

axın [axın] isim

1. Sürətlə axan su; iti cərəyan, güclü axan su, selab; cərəyan, suyun axıb getdiyi tərəf; axma. □ Qar sularının təsirindən yaranan axın hərəkətə mane olurdu.
2. Məftildə elektrik cərəyanının hərəkəti. □ Elektrik axını piramidaların qranitlə örtülü yeraltı otaqlarından üst qatlara doğru ötürülür.
3. Məcazi mənada: arası kəsilmədən hərəkət edən insan və s. kütləsi, izdiham. □ Canlı insan axını. Axının qabağını dayandırmaq.
4. Məcazi mənada: gediş, cərəyan. □ Həyatın çətin axını insanları yeni mübarizələrə sövq edir.
5. Hücum, basqın, həmlə. □ Düşmən qoşunlarının axını cəbhədəkiləri vahiməyə saldı.
6. Məcazi mənada: qərarsızlıq, tez-tez dəyişmə. □ Fermada işçi qüvvəsi axınına böyük ehtiyac var idi.

axın-axın [axın-axın] zərf 

Sel kimi bir-birinin ardınca, arasıkəsilməz axın kimi; aramsız. □ Kəndlilər axın-axın bulaqbaşına yığışırdılar.

axınölçən [axınölçən] isim

Axının gücünü, istiqamətini və s. xüsusiyyətlərini müəyyən etmək üçün cihaz. □ Xəzər dənizində axınölçən cihazı vasitəsilə dəniz axınlarının sürəti ölçülür.

axıntı [axıntı] isim

1. Bir tərəfə doğru hərəkət edən su, hava, yaxud elektrik kütləsi cərəyanı.
2. Su ilə axıb bir yerə yığılan şeylər, suyun özü ilə gətirdiyi şeylər.

axıntılı [axıntılı] sifət

Axar, axıntısı olan, suyun axar yeri olan. □ Axıntılı göl. Axıntılı hovuz.

axır [axır] isim

1. Son, nəhayət; bir şeyin son nöqtəsi qurtaracağı. □ Yolun axırı. İşin axırı. Qışın axırı. İclasın axırı.
2. Aqibət, nəticə, son. □ Kitabda yazılan sevgilərin axırı eyzən dava-şava olur. (İ.Əfəndiyev).
3. Axırda, nəticədə, nəhayət(də) (bəzən “axırı” şəklində işlənir). □ Axırı biçarə ananız sizə deyirdi: – Bala, ağlama, xortdan gələr səni aparar! (C.Məmmədquluzadə).
4. Məcazi mənada: ölüm, son nəfəs. □Təəssüf ki, mən sənə qoşula bilməyəcəyəm. Hiss eləyirəm ki, axırımdır (C.Məmmədquluzadə).
5. Əvvəlki fikri əsaslandırmaq, yaxud bir şeyi sübut etmək, ifadəni gücləndirmək üçün söylənir, bəzən etiraz, narazılıq, məzəmmət, bəzən də xahiş, təkid bildirir. □ Axır nə səbəb söz deməyə qüdrətin olsun? (M.Ə.Sabir).

axır-axırda [axır-axırda] zərf

Nəticədə, ən nəhayətdə, bir şeyin nəticəsində, nəhayət.

axırda [axırda] zərf

1. Hamıdan sonra, qurtaracaqda. □ Axırda duran kimdir?
2. Nəticədə, ən nəhayətdə, bir şeyin nəticəsində, nəhayət. □ O, axırda özü avara qalacaqdır.

axır-əzəl [axır-əzəl] zərf ərəb

Tez-gec, mütləq, nəhayətdə. □ Heç nə istəmərəm iki dünyada; Sənsən mənim axır-əzəl, sevdiyim (M.P.Vaqif).

axırı [axırı] zərf

1. Nəticədə, ən nəhayətdə, bir şeyin nəticəsində, nəhayət. □ Axırı bir gün atası rəhmətlik hesabdar Gəldiyevi ayıltdı. (Mir Cəlal).
2. "Ki" bağlayıcısı ilə gözlənilən bir hadisə baş verdikdə deyilir. □ Axırı ki, duman seyrəkləşdi.

axırıncı [axırıncı] sifət

1. Bir şeyin sırasında sonuncu, ən axırdakı; ən axırda olan (gələn) □ .Axırıncı qurtum. Axırıncı dəfə. Axırıncı iclas. Axırıncı aşırım.
2. Ailədə hamıdan kiçiyi. □ Axırıncı oğul. Axırıncı övlad.
3. Qəti, son, qurtaracaq. □ Axırıncı qiymət.
4. Ən yeni, ən təzə, yenicə meydana çıxmış, son. □ Axırıncı moda. Texnikanın axırıncı nailiyyəti. Elmin axırıncı sözü.
5. Ən pis, ən əhəmiyyətsiz; daha az əhəmiyyəti olan. □ Axırıncı yerdə durmamaq üçün gecə-gündüz çalışmaq lazımdır.

axırsız [axırsız] sifət

1. Sonsuz, nəhayətsiz; sonu, həddi olmayan.
2. Son dərəcə uzun, sürəkli, bitməyən.
3. Nəticəsiz, aqibətsiz.

axırsızlıq [axırsızdıx] isim

1. Sonsuzluq, nəhayətsizlik; sonu, nəhayəti olmama.

2. Nəticəsizlik, aqibətsizlik.