Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti

ZİBEYDƏ

ZÜLALƏ

ərəb. zülal sözündən olub, saf, şirin, sərin, dadlı su mənasındadır.

Canlı orqanizmlərin ən mühüm tərkib hissəsi olan mürəkkəb üzvi maddənin adı da zülaldır. Zülalə qadın adı Zülal kişi adından (bax: ad – ZÜLAL) ənənəvi yolla yaranmışdır.

ZÜLEYXA

qəd. yəh. züleyxa təxminən sürüşən, sürüşkən mənalarını ifadə edir.

Şərq aləmində “Tövrat”dan alınma süjet əsasında yaranmış məşhur “Yusif və Züleyxa” dastanının qəhrəmanlarından birinin adındandır. Züleyxa adının ərəb mənşəli su pərisi mənasını ifadə edən Zəlixə/Zəlihə sözündən olması barədə mənbələrdə əsaslandırılmış məlumatlara rast gəlinir. Əfsanəvi rəvayətlərdə su pərisi də digər dənizdə yaşayan canlılar kimi sürüşüb əldən çıxa bilir. Bu cəhətdən yanaşdıqda Züleyxa adının su pərisi ilə əlaqədar olması inandırıcıdır. Adın əzizləmə və oxşama məzmunlu kiçiltmə forması Züley də sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmişdir.

ZÜLEY

ZÜLF...

fars. zülf sözü dilimizdə saç, üzün hər iki tərəfinə tökülmüş tellər anlamındadır. Zülf aşıq ədəbiyyatında, xüsusən gözəlləmələrdə (gözəlin təsviri ilə əlaqədar) olduğu kimi, klassik ədəbiyyatda da çoxişlənən ifadələrdəndir.

Azərbaycan antroponimikasında müstəqil şəxs adı kimi mövcud olmasa da, zülf sözü mürəkkəb şəxs adlarının tərkibində işlənir.

ZÜLFİNAZ

fars. mürəkkəb adların tərkibində işlənən zülf və naz sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Zülfünaz (bax: ad – ZÜLF; NAZ) qadın adı zülfləri də naz edən gözəl mənasındadır.

Adın təhrif olunmuş Zülfünaz forması da sonradan müstəqil qadın adı kimi rəsmiləşmişdir.

ZÜLFÜNAZ

ZÜLFİYƏ

fars. zülf sözündəndir. Zülfiyə qadın adı saçları uzun (gözəl), telləri üzünə tökülmüş (gözəl), hörüklü (gözəl) və buna yaxın mənalar ifadə edir.

ZÜLFİYYƏ

ZÜLÜ

Zül... ilə başlayan qadın adlarının kiçiltmə formasıdır. Sonradan Zülü də, Züli də müstəqil qadın adları kimi rəsmiləşmişdir.

ZÜLİ

ZÜMRÜD

ərəb. zümrüd yaşıl rəngli qiymətli daşın, həmçinin zümrüddən hazırlanmış zərgərlik əşyalarının adıdır.

Zümrüd həm də qədim əfsanə, rəvayət, nağıllarda əbədiyyət rəmzidir, başqa sözlə, özü yanıb öz külündən yenidən doğulan əfsanəvi iri quşun adıdır. Zümrüd qadın adı Azərbaycan antroponimikasında qiymətli daşların adından yaranmış qadın adları sırasında olub, yaşıl rəngli qiymətli daşın adındandır.

ZÜMRÜDXANIM

ərəb. Zümrüd və azərb. mürəkkəb adların tərkibində işlənən Xanım adlarının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Zümrüdxanıım (bax: ad – ZÜMRÜD; XANIM) qadın adı Zümrüd xanım anlamındadır.

ZÜRİYƏ

ərəb. züriya sözündəndir. Züriyə qadın adı nəsil, övlad, uşaq anlamlarını ifadə edir.

Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olduğunu söyləmək olar. Bu gün Azərbaycanda Züriyə adının daşıyıcıları, əsasən, yaşlı nəslin nümayəndələridir.

ZÜRİYYƏ