mürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. Bağıç adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canbağış (bax: ad – CAN; BAĞIŞ) kişi adı təmənnasız olaraq can (ruh) bağışlayan, canını kimə isə, yaxud kimin isə, nəyin isə yolunda qurban edən, canlandıran mənasını ifadə edir.Adın təhrif olunmuş forması Canbaxış da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətimürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. Budaq adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canbudaq (bax: ad – CAN; BUDAQ) kişi adı candan olan, əziz övlad, bala, ürəyim bala mənalarını ifadə edir.
Adın daşıyıcılarından Canbudaq Rzayev (1968-1992) I Qarabağ müharibəsində vətənimizin azadlığı uğrunda şəhid olmuş igid döyüşçülərimizdən biridir. 1988-ci ildə Xocalıda baş verən qətliam zamanı güclə xilas olmuş azərbaycanlıların əksər hissəsinin sığındığı Qaraqays kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş Canbudaq Rzayev ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətimürəkkəb adların tərkibində çıxış edən can sözü və ərəb. Faza adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canfəza (bax: ad – CAN; FƏZA) kişi adı ruhu yüksəldən, zövq verən, ürəkaçan, fərəh verən, könülaçan, adamı sanki yüksəkliklərə, göylərə qaldıran, canlandıran, ruhlandıran, ürəyi şadlandıran, cana can qatan mənasındadır. Adın təhrif olunmuş forması Canəfza da sonradan müstəqil kişi adı kimi rəsmiləşmişdir.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəticanı (məns. ş. can sözü) sözündəndir. Canı şəxs adı təxminən səkkiz yüz il öncə mövcud olmuş Qızıl Ordu dövlətində hökmdarlardan birinin adındandır.
Tarixdən məlum olduğu kimi, Qızıl Orda dövlətində XIII əsrin 80-ci illərindən etibarən başlayan daxili çəkişmələr və ziddiyyətlər dövləti xeyli zəiflətmişdi. Lakin hakimiyyətə gələn Özbək xan ara müharibələrinə son qoya bildi. Özbək xanın və oğlu Canı bəyin hakimiyyəti döv- ründə (1341-1357) dövlətin türkləşməsi prosesi başa çatdı. Canı bəyin hakimiyyəti illərində dövlət hərbi cəhətdən də xeyli gücləndi. Lakin Canı bəyin öldürülməsindən sonra Qızıl Ordada yenidən daxili çəkişmələr gücləndi. S.İbrahimovun “Qaşqaylar” kitabında Canı antroponimi ilə əlaqədar qeyd edilir ki, “... vax- tilə Xələcistandan Farsa köçmüş xələclərin Şahılı tayfasının rəisi (kələntəri və ya kəndxudası) Canı ağanın ətrafında birləşmək üçün toplanan tayfa və qəbilələr Qaşqay adı altında böyük bir el birliyinə çevrilmişdir...”. Canı ağa Qaşqay elinə təyin edilmiş ilk elbəyidir. Beləliklə, bir vaxtlar ilk elbəyi təyin olunmuş Canı ağanın adındandır. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Canı bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətimürəkkəb adların tərkibində işlənən Canı adı və azərb. arxaikləşmiş bay titulunun birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canıbəy (bax: ad – CANI; BƏY) kişi adı Canı bəy anlamındadır. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Canıbəy bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətimürəkkəb adların tərkibində işlənən Canı adı və fars. yar sözünün birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canıyar (bax: ad – CANI; YAR) kişi adı dost olan, dost ürəkli, dostcanlı, canı yarına (dostuna) bağlı, möhkəm mənasındadır. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Canıyar bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətimürəkkəb adların yaranmasında iştirak edən can və azərb. kiçi sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Cankişi (bax: ad – CAN; KİŞİ) kişi adı əsl kişi, kişi xislətli, kişi ürəkli, kişi ruhlu, kişi kimi mərd, qüvvətli mənasındadır. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Cankişi bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətimürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. -lar kəmiyyət şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Canlar (bax: – CAN; LAR) kişi adı ürəkli, ruhlu olan, həyata ruhlandıran, canlara dəyən, həddindən artıq səmimi, insan olan (adam) mənasındadır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətimürəkkəb adların tərkibində işlənən can sözü və azərb. Sevar adının birləşməsindən əmələ gəlmiş şəxs adıdır. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Azərbaycan antroponimikasında mürəkkəb adların tərkibində iştirak edən can sözü bir neçə məna ifadə edir. Cansevər (bax: ad – CAN; SEVƏR) kişi adının tərkibindəki can sözü həyat, varlıq, yaşayış mənalarını ifadə edir, ad da müvafiq olaraq həyatsevər anlamına gəlir. Məişətimizdə nadir şəxs adlarından olan Cansevər adı digər türk xalqlarında geniş yayılmış antroponimlər sırasındadır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğətiköhn. carçı sözü car çəkən, uca səslə hər hansı bir xəbəri, məlumatı xalqa xəbər verən, çatdıran, camaata elan edən, bildirən, müjdəçi, hər hansı bir məsələnin ilk xəbərverəni, xəbərçisi mənasındadır.
Müasir Azərbaycan dilində carçı köhnəlmiş sözlər sırasında olsa da, car çəkmək mənasında atalar sözləri, deyimlər, ifadələrdə işlənməkdədir. Yena sahar tezdan bu carçı kimdi, yatmağa da qoymur; Filankasa bir söz da basdi carçı olub alama car cakacak və s. kimi ifadələrdə bu söz hələ də əsl mənasında işlənməkdədir. Azərbaycan antroponimikasında köhnəlmiş şəxs adları sırasında olan Carçı bu gün yalnız soyadlarda yaşayan kişi adlarındandır.
Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti