Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

tanq

Quba

Səs. □ Əxşamlar həmişə meşə tərəfinnən cürbəcür tanq gələdü.

tanqah¹

Cəbrayıl, Cəlilabad, Füzuli, İmişli, Qarakilsə

tanqahdan kəsilməx'

Çənbərək

Gücdən düşmək, qüvvəsini itirmək. □ Seyfiəddin qərəm işdədiyinə tanqahdan kəsilif.

tanqax

Salyan

Pul, sərmayə, var-dövlət. □ Kişinin əlində tanqaxı var.

tanqılıx

Qax

Əkilməyən boş sahə.

tap¹

Qax, Mingəçevir, Şəki

Ağacdan düşüb əzilmiş <meyvə>.

tap²

Oğuz

Alçaq, yastı. □ Pusa:tkı damlar hamısı tapdı.

tap³

Füzuli, Goranboy, Qarakilsə, Qax, Şəmkir, Tərtər

Dağlıq yerdə kiçik düzənlik. □ Tapda cıdıra çıxıllar (Goranboy); Tap yerə su çıxmaz (Tərtər); Tapda koma tikirix', orda heyvannarımızı otarırıx (Füzuli); Naxırı tapda otararsan (Cəbrayıl).

tap atmax

Kürdəmir

Küt getmək. □ Xəmir yaxşı acımayıb deyin çörəx' tap atır.

tap olmax

Oğuz

Ağacdan düşüb əzilmək, zədələnmək <meyvə haqqında>. □ Alma yerə tüşəndə tap olur.

tap getmək

Ucar

Küt getmək.

tapan¹

Ağdam, Cəbrayıl

Qoyunları salmaq üçün qamışdan tikilmiş ağıl. □ Çoban qoyunu tapana yığdı (Cəbrayıl).

tapan²

Bakı, Cəbrayıl, Kürdəmir, Mingəçevir, Salyan, Zəngilan

Qamış çəpər. □ Gərəx' qəmiş qırax ki, tapan çəkəx' (Zəngilan); Tapdım, tapana saçdım (Salyan); Qamış tapan yaman yaxşı olur (Cəbrayıl).

tapan³

Əli Bayramlı, Füzuli, Kürdəmir

Qamışdan hörülmüş çəpəri möhkəm saxlamaq üçün vurulan dayaq. □ Çəpərin tapanını elə bərkit ki, so:radan tərpənməsin (Əli Bayramlı); Çəpərə tapan vur (Füzuli).

tapan⁴

Borçalı, Gədəbəy, Qazax, Ordubad, Şahbuz, Tərtər

Əkin sahəsini hamarlamaq üçün ağac mala. □ Tapan kəsəx'li yerrəri düzəldir (Borçalı); Tapan göyrüş ağajınnan oley (Gədəbəy); Tapan yeri ütülüyür (Tərtər); Yer keşələndə tapannan tapannıyırıx, oluryumuşax (Ordubad).

tapan⁵

Tovuz

Cəhrənin oturacağı. □ Cəhrə tapanın üsdündə durur.

tapançı

İrəvan

Əkin sahəsini malalayan adam. □ Tapançı göndərdin?

tapannamax

Ağdam, Borçalı, Gədəbəy, Ordubad, Şəmkir, İrəvan

Əkin yerini malalamaq. □ Yeri tapannan tapannadıx (Borçalı); Tapannamamış səpbəx' olurmu heş toxumu?; Biz yeri əke:rix', onnan sonra buğdayı səpe:rix', sonra onu tapanne:rıx (Gədəbəy); Yeri tapannıyırıx olur yumşax (Ordubad); Əvvəl yeri şumnuyullardı, sonra da gedifi üsdən tapannıyırlardı;Elə dədə-baba belə əx'mişix' (Şəmkir).

tapantı

Qax

Seyrək yağış.

tapar

Balakən, Qax, Şəki

Deyəsən. □ Məmmədin evə gəlməsinnən Əlinin xəbəri yaxdu, tapar; Ana, uşağ yuxudan durub, tapar (Balakən); Yoldaşım məni çox gözlədi, tapar (Qax); Tapar, öydəyoxdu (Şəki).

taparan

Şahbuz

Gildən düzəldilmiş zibil qabı. □ Zibili yığ taparana, apar at.