Azərbaycan dastanlarının leksikası

hə mi

Beləmi? Deyilmi? Belə deyilmi? (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

həp

Tamam, bütün. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

həsəd etmək

Qibtə etmək. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

həvala ərəb

Yönəlmə. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

holə

Bir cismin çevrəsi; ov yeri, qoruq. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

hotaz

Qotaz. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

hu ərəb

Allaha (O) işarə edən kəlmə. (“Kitabi-Dədə Qorqud” leksikası)

haça

1. Ağacın bucaq şəklində ayrılmış gövdəsi və ya budağı // ümumiyyətlə, haça şəklində olan.

2. Dustaqların qaçmaması üçün istifadə olunan əşya. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Haça boyuna, kündə isə ayağa vurulur.

Bir atı var Alapaça,

Aman vermir Qırat qaça,

Şeşpərinin ucu haça,

Giziroğlu Mustafa bəy.

                                   (“Durna teli”)

*

Xacənin boynuna haça, ayağına kündə vurub zindana apardılar. (Paris nüsxəsi, 3-cü məclis)

haça-küçə

Kibaşlı, üstüörtülü. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Kürdoğlunun elə uşaqlıqdan belə bir xasiyyəti var idi ki, hər şeyin düzünü sevərdi. Haça-küçə ilə arası olmazdı. (“Koroğlunun Dərbənd səfəi”)

haxlamaq

Aqlı çıxarmaq. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Koroğlu sözünü haxlar,

Dostun, düşmənini yoxlar,

Qızıldan kəsdirər mıxlar,

Gümüş nallar ərzan olsun.

                     (Paris nüsxəsi, 9-cu məclis)

haqlamaq

hakim ərəb

Bir ölkənin başında duran, onu idarə edən (padşah, hökmdar, xan və s.). (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Yeddi yüz nəfər Göycəbeldə Koroğlunun başına yığışdı. O vaxt Azərbaycan hakiminə xəbər çatdı ki, Göycəbeldə Koroğlu adlı bir nəfər yeddi yüz igid oğul ilə yurd salıb. (Paris nüsxəsi, 2-ci məclis)

halay

1. Dairə, dövrə.

2. Böyük dəstə, alay. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

İki xanla bir araya gələndə,

Qurd oyunun aralığa salanda,

Kəllələr kəsilib yombalananda

Halaylar pozulub, tüp qılınclanır.

                             (“Həmzənin Qıratı aparmağı”) (“Həmzə-Bozalqanlı”)

hali ərəb

Xəbərdar, agah. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)

Xotkarın fərmanından onları hali eləyib sonra da öz naməsini oxudu. (“Koroğlunun Ərzurum səfəri”)

*

Oğru dedi:

 – Qardaş, bircə məni hali elə görüm, sən kimsən? Nəçisən?

 Koroğlu dedi:

– Mən Koroğluyam. (“Koroğlunun qocalığı”)

hali etmək

Xəbərdar etmək, agah etmək, məlumat vermək. (“Koroğlu” dastanının lüğəti)