Jurnalistika terminləri lüğəti

portfel

fr. porte – daşımaq + fr. feuilles – vərəq

Redaksiyada çapa, yaxud ya­yım­lanmağa hazır olan, lakin hələ dərc edil­mə­miş və ya efirə getməmiş materialların sax­­­­landığı yerin şərti adı; məs.: redaksiya P.-i.

portret

fr. portrait < portraire – təsvir etmək

1. Konkret şəxsin, yaxud şəxslər qrupunun təsviri sənət üsulları ilə yara­dılmış əksi (fotoşəkli, rəsmi, qravürü, ­hey­kəli və s.). 

2. Ədəbiyyatda, jurnalistikada insanın xarici görünüşünün, xarakterinin cizgilərinin, bəzən cəmiyyətin, za­­manın əsas xüsusiyyətlərinin sözlə təs­viri; məs.: siyasi P. (qəzet rubrikası), əsrin P.-i. 

3. Jurnalistikada insanın xarici və daxili ­alə­mini açan, cəmiyyətin, zamanın əsas ­xü­­­susiyyətlərini, cizgilərini təsvir edən iri­həcmli materialın janrı.

portret məqalə

Yazının həsr olunduğu şəxsin xarici və daxili aləmini açan, onun yaşadığı cəmiyyətin, zamanın xüsusiy­yət­lərini, cizgilərini təsvir edən məqalə; jurna­list materialının janrı.

portret müsahibə

Həmsöhbətin xarici və daxili aləmini açan, onun yaşadığı cəmiy­yətin, zamanın xüsusiyyətlərini, cizgilərini əks etdirən müsahibə forması; jurnalist materialının janrı.

poster

ing. poster – plakat, afişa

1. Rek­lam məqsədilə tərtib olunmuş böyük pla­kat və ya afişa. 

2. Müəyyən məlumatı ha­zırlayıb saytda, bloqda, sosial şəbəkədə yerləşdirən şəxs.

postfaktum

lat. post – sonra + lat. faktum – fakt, hadisə

Bir şey baş verdikdən son­ra, proses, hadisə bitdikdən sonra olan; məs.: P. izah.

postskriptum

lat. post – sonra + lat. scriptum – yazı

Yazılmış, imzalanmış mə­qa­lənin, məktubun sonuna əlavə olunan qeyd.

Adətən, latın hərfləri ilə – P.S. – işarələnir. Bəzən publisistik janrlarda televiziya verilişlərinin sonunda da mövzuya əlavə, epiloq əvəzi kimi verilir.

postkonflikt reabilitasiya

lat. positum – bir yerə qoyulmuş + lat. conflictus – toq­quş­ma, zərbə + lat. re – yenidən + lat. ­habilis – uyğunlaşmış

Uzun müddət mü­naqişə zo­nalarında təhlükə altında işləmiş və zora­kılıqların şahidi olmuş jurnalistlərin psixoloji cəhətdən bərpasına yönəldilmiş tədbirlər sistemi.

Qərb ölkələrində jur­nalistlərin P.R.-sı ilə məşğul olan mərkəzlər fəaliyyət ­gös­tərir (məs.: ABŞ-da Va­şinq­ton universitetinin nəzdində Dart mərkəzi). Onlar xüsusi seanslar, treninqlər üçün ­pro­­qramlar, redaksiyalar və report­yorlar üçün müvafiq qaydalar və tövsiyələr ha­zır­layır.

potensial auditoriya

1. Radio və televi­ziya kanalı proqramlarının qəbul edilməsi texniki cəhətdən mümkün olan ərazidə ya­şayan əhali.

P.A. – yayım siqnalının əha­tə dairəsi, bu dairədə yayım dilini anlayan əhalidəki qəbuledicilərin tipi və sayı nə­zərə alınmaqla müəyyənləşdirilir, həmin insan­ların sayının ölkənin ümumi əha­li­sinin ­sa­­yına nisbəti ilə ölçülür. 

2. Nəşrin çat­dı­rılması texniki cəhətdən mümkün olan əra­zi­də yaşayan əhali.

Çap KİV-in P.A.-sı onun çatdırılması mümkün olduğu ərazidə ya­şa­yan və nəşrin dilini anlayan əhalinin sayı ­nə­zərə alınmaqla müəy­yən­ləşdirilir, bu insanların sayının ölkənin ümumi əhalisinin sayına nisbəti ilə ölçülür.

poza

lat. posare – durmaq, dayanmaq

İnsan dayandığı, yaxud oturduğu zaman bədəninin aldığı vəziyyət.

P. sözsüz kommunikasiya vasitələrindən biridir və insana qarşısındakı şəxs, ekranda gördüyü jurna­list, yaxud veriliş iştirakçısı barədə mühüm informasiya ötürür.

pozitiv

lat. positivus – müsbət

1. Bütün his­sələrinin parlaqlıq nisbəti ilə əks etdirdiyi obyektin reallıqdakı parlaqlıq nisbəti ara­sında uyğunluq olan foto, yaxud kinematoqrafik təsvir, lent, şəkil.

Bu mə­nada P. – təsvirin neqativinin əksidir.

2. Müsbət tə­sirə, xarakterə, xüsusiyyətə malik; məs.: P. fakt.

PR [pi-ar]

PR-texnologiya

Qarşıya qoyulmuş məq­sədə konkret zamanda və məkanda ən sə­mərəli qaydada nail olmaq üçün insanların şüuruna, davranışına təsir üsulları və me­todlarının məcmusu.

PR-T.-lar ictimai rəyi yönləndirmək, cəmiyyətin siyasi, so­sial fə­allığını artırmaq, mal və məhsulların imicini formalaşdırmaq kimi müxtəlif və­zifələrə xidmət edə bilər: bütün hallarda əsas küt­ləvi kommunikator rolunu media oynayır.

praym-taym

ing. prime time – kütləvi baxış vaxtı

Radio və televiziya proq­ramlarını auditoriyanın ən çox hissəsinin izlədiyi saatlar.

pressa

lat. presso – sıxıram, təzyiq edirəm

Çap kütləvi informasiya vasitələri – qə­zetlər, jurnallar, digər dövri nəşrlər.

Bir çox hallarda P. deyilərkən elektron KİV də daxil olmaqla bütün media, yaxud jur­na­listlər nəzərdə tutulur; məs.: pressa nü­ma­yəndələri; pressa üçün zalda yer.