Jurnalistika terminləri lüğəti

klifhenger

ing. cliffhanger – kulminasiya, asılı vəziyyət

Televiziya seriallarında bir hissənin yarımçıq qalmış, növbəti hissənin əvvəlinə baxmadan nə ilə bitəcəyi bilin­məyən sonluğu.

K. tamaşaçı kütləsini intizarda saxlamaqla onu serialı sonadək iz­ləməyə sövq etmək üsuludur. Bu üsuldan çoxhissəli radiotamaşalarda, kəskin süjetli bədii və publisistik əsərlərdə də geniş is­tifadə olunur.

klişe

fr. cliche – iz salmaq

1. Sonradan müxtəlif maddi daşıyıcılara (kağız, parça, dəri və s.) köçürmək üçün metal və ya taxta parçası üzərində qabarıq təsvir; qəlib. 

2. Konkret şəraitdə dildə tez-tez işlədilən söz və ya söz birləşməsi, şablon ifadə, nitq dav­ranışının köhnəlmiş modeli. 

3. Yara­dıcı­lıq­da hər hansı məzmuna uyğun gələn bayağı, ənənəvi forma.

klon

yun. klon – budaq, törəmə

1. Özün­dən əvvəl yaradılmış kütləvi informasiya vasitəsini (saytı, qəzeti, jurnalı) forma və üslubca təkrarlayan, onun oxşarı olan  media orqanı.

K.-lar istifadəçiləri və oxucuları çaşdırmaq üçün ideoloji məq­səd­lərlə, yaxud rəqibin baza­rına girmək, onu parçalamaq üçün kom­mer­siya məq­sədilə yaradıla bilər; məsələn, 2013-cü ildə Ukraynada «Maydan hadisələri» zamanı «Ukrainskaya pravda», «Korrespondent», censor.net.ua və bu kimi populyar internet-nəşrlərin xaricdə qeydiyyatdan keçmiş K.-ları yalan məlumatlar, çağırışlar dərc edir, ictimai rəyi çaşdırmağa çalışırdı. Bu proses «K.-ların müharibəsi» adını almışdı. Bəzən ənənəvi nəşrlərin – qəzet və jur­nalların paralel saytlarını da K. ad­lan­dırırlar, lakin bu, yanlışdır, çünki həmin saytlar faktik olaraq eyni nəşrin fərqli formada təq­dimatıdır. 

2. İnformatikada: orijinalı ol­du­ğu kimi təkrarlayan proqram təminatı, onlayn-xidmət.

kod

fr. code – işarə

İnformasiyanın ötü­rül­məsi, işlənməsi və saxlanması üçün istifadə edilən şərti işarə, simvollar və siqnallar sistemi.

kodeks

lat. codex – kitab

1. Hər hansı fəaliyyət sahəsinin tənzimlənməsi üçün sistemləşdirilmiş qanun normaları toplusu. 

2. Müəyyən prinsip və normaların, qanunla tənzimlənməyən, lakin hamının əməl et­məli olduğu davranış qaydalarının toplusu.

kodlaşdırma

fr. code – işarə

İnfor­ma­­siyanın bilavasitə istifadə üçün yararlı ­for­matdan ötürülmə, saxlanma və ya avtomatik işlənmə üçün lazımi formata salın­ması üsulu.

kodlaşdırılmış sənəd

kodlu yayım

Radio və televiziya siqnal­larının şifrlənmiş, qapalı və adətən, pullu yayımı.

kodsuz yayım

Radio və televiziya siq­nal­larının açıq (pulsuz) yayımı.

koqnitiv dissonans

lat. cognitio – dərk­etmə + lat. dissonantia – uyğunsuzluq, ­qa­rışıqlıq

İnformasiyanın məqsədli şə­kildə xüsusi təqdimat formasının insanlar­da yaratdığı psixoloji diskomfort, çaş­­­­qınlıq.

kollaj

fr. collage – yapışdırmaq

1. Təsviri sənətdə müəyyən materialların faktura və rənginə görə onlardan fərqlənən hər hansı müstəvi, yaxud özül üzərində yanaşı ya­pış­dırılması üsulu, habelə bu üsulla yaradılmış əsər. 

2. Qəzetlərdə, jurnallarda fotoların bir blokda montajı.

kollegiya

lat. collegium – birlik, yoldaşlıq

Bir qrup vəzifəli şəxsi, yaxud eyni peşə sahiblərini birləşdirən inzibati, məsləhətçi və ya idarəedici orqan.

Mətbuatda, nəş­riyyatlarda və bəzi hallarda elektron KİV-də yaradılan belə orqanlar «redaksiya K.-sı» adlandırılır. Redakisya K.-sı, adətən, geniş səlahiyyətlərə malik olur, nəşrin pro­qramının hazırlanmasında, tematik plan­­ların təsdiqlənməsində iştirak edir. Lakin bəzən redaksiya K.-sı cəmiyyətdə yüksək nüfuza malik şəxslərdən tərtib edilir və əsasən, təmsilçilik funksiyası yerinə yetirir.

kollektiv bölüşdürücü şəbəkə

Teleradio proqramlarını peykdən, efirdən və ya kabel xətti ilə qəbul edərək abonentlər arasında paylaşdıran sistem.

kollektiv əsər

İki və daha çox fiziki şəxsin üçüncü tərəfin təşəbbüsü və rəh­bərliyi ilə onun öz adından nəşr etdirməsi üçün ya­ratdığı əsər.

kolontitul

fr. colonne – sütun + lat. titulus – başlıq, yazı

Səhifənin yuxarı və ya aşağı hissələrində əsas mətndən ayrı yerləş­di­rilən sətir, xidməti informasiya.

K.-da dövri nəşrin adı, sayı, tarixi, səhifənin nöm­rəsi, yaxud əsərin və onun müəllifinin adı verilir. Çox vaxt K. mətndən qrafik üsullarla da fərqləndirilir.